Zawartość tej strony prezentowana jest w technologii Macromedia Flash. Aby obejrzeć stronę musisz zainstalować Flash Player.
To view this website you require the Flash Player 6. You can easily get this by going to the Macromedia website and downloading the player.

www.todesign.pl

Wprowadzenie

W dzisiejszym czasach, w epoce telefonii komórkowej i Internetu, coraz większe znaczenie nabiera możliwość dostępu do szeroko pojętej informacji geoprzestrzennej. Przez wieki ludzie opisywali otaczający ich świat uniwersalnym językiem kartografii: rysowali mapy, analizowali je i wykorzystywali do orientacji. Obecnie najbardziej popularnym sposobem opisu przestrzeni geograficznej stały się mapy cyfrowe, powstające w komputerowych systemy informacji geograficznej (ang. Geographical Information System, GIS), nazywanych również systemami informacji przestrzennej lub systemami informacji terenowej. Systemy te pozwalają gromadzić geoinformację – czyli wiedzę dotyczącą obiektów topograficznych, faktów, zdarzeń, przedmiotów, procesów lub idei z nimi związanych, zawierającą koncepcję, która w ustalonym kontekście ma określone znaczenia i pozwala na określenie położenia odnośnego obiektu na powierzchni Ziemi względem pozostałych obiektów. Geoinformacja wykorzystywana jest w bardzo wielu dziedzinach działalności człowieka, na przykład: w kryminalistyce, handlu detalicznym, zarządzaniu kryzysowym, subsydiowaniu rolnictwa, ochronie środowiska czy statystyce.

Nieco szerszym pojęciem niż systemy informacji geograficznej jest pojęcie infrastruktury danych przestrzennych (ang. Spatial Data Infrastructure, SDI). Pojęcie to ma szereg definicji. W jednej z nich infrastruktura danych przestrzennych rozumiana jest jako ”komputerowy system informacji służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz przedstawiania danych przestrzennych, którego podstawową funkcja jest wspomaganie decyzji”. W myśl innej definicji jest to zespół odpowiednich technologii, środków politycznych i ekonomicznych oraz przedsięwzięć instytucjonalnych, które ułatwiają dostęp i korzystanie z danych przestrzennych. Ta ostatnia definicja umieszcza technologię jako jeden z elementów infrastruktury, obok innych, nie mniej ważnych elementów.

Infrastrukturę danych przestrzennych można również pojmować jako narodowy zasób informacji przestrzennej oraz środków zapewniających dostęp i wyszukiwanie tej informacji. Innym, często pojawiającym się objaśnieniem znaczenia tego terminu jest równanie, które stawia infrastrukturę danych przestrzennych jako sumę GISowych baz danych, formalnych porozumień oraz technologii, pozwalających na dostęp do danych, ich wyszukiwanie i prezentację. Technologie te rozwinęły się wraz z Internetem, i są nadal rozwijane zgodnie z ogólnie przyjętymi standardami pozwalającymi na osiągnięcie interoperacyjności.

SDI = GIS + Internet + Standardy + Interoperacyjność + Porozumienia

Pierwsze prace nad budową krajowej infrastruktury danych przestrzennych zapoczątkowano w 1990 roku w Stanach Zjednoczonych. Idea udostępniania i współdzielenia danych przestrzennych rozprzestrzeniła się na inne kontynenty. W roku 2001 powstała inicjatywa budowy europejskiej infrastruktury informacji przestrzennych. Wtedy powstały podwaliny dyrektywy INSPIRE (Infrastructure for Spatial Information in the European Community), która dopiero w roku 2007 została przyjętą przez Parlament Europejski i Radę Unii Komisji Wspólnoty Europejskiej. Przewiduje się, że w niedalekiej przyszłości zacznie funkcjonować światowa infrastruktura danych przestrzennych powstała na bazie rozproszonych po świecie lokalnych, krajowych i innych węzłów infrastruktury danych przestrzennych.

Opis projektu

Projekt GEOPORTAL.GOV.PL zakłada budowę węzłów krajowej infrastruktury informacji przestrzennych, w szczególności budowę węzłów infrastruktury informacji geodezyjnej i kartograficznej. Podstawą do budowy infrastruktury informacji geodezyjnej i kartograficznej mają być dane o charakterze katastralnym. W ramach projektu ma powstać geoportal klasy INSPIRE, tj. portal internetowy typu one-stop, pozwalający z jednego miejsca dowiedzieć się o zasobach całej służby. Będzie on kluczowym elementem tej infrastruktury oraz będzie pełnił rolę istotnego składnika ogólnej infrastruktury informacyjnej państwa. Budując infrastrukturę informacji przestrzennej należy uwzględnić kompetencje organów administracji publicznej, odzwierciedlając je w architekturze rozwiązania. W architekturze tej rola komponentu georeferencyjnego polegać będzie na dostarczaniu danych innym komponentom. Inaczej mówiąc, dane georeferencyjne mają tworzyć wspólną bazą odniesienia dla wszystkich elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej.

W Polsce dane referencyjne zebrane są w różnych bazach. Złożenie tych danych w jednym opracowaniu może okazać się trudnym zadaniem. Trudno jest bowiem integrować coś, co ma różną podstawę i uwarunkowania. Ideą projektu jest utworzenie bazy referencyjnej, która będzie wykorzystywana przez wszystkich zainteresowanych. Dzięki temu założeniu opracowania wykonywane na podstawie jednej bazy referencyjnej będą charakteryzowały się większą spójnością danych i większym stopniem harmonizacji. Nie oznacza to, że informacja ze wszystkich zasobów ma być powielana w centralnej składnicy danych. Istotą proponowanego rozwiązania jest współdziałanie węzłów infrastruktury za pośrednictwem geoportalu. Geoportal ma pełnić rolę brokera, tj. zaplanować odpowiednie procesy biznesowe zgodnie z oczekiwaniem klienta, wyszukać żądane informacje łącząc się z innymi elementami infrastruktury, uruchomić zaplanowane usługi, zagregować otrzymane wyniki i przesłać je do klienta.

Budowa infrastruktury podąża ma za rozwojem technologii informatycznych i obowiązującymi w tej dziedzinie paradygmatami. Jednym z nich jest budowanie systemów o architekturze otwartej, zorientowanej na usługi (ang. Service Oriented Architecture, SOA). W założeniach projektu cała infrastruktura informacji przestrzennej powinna tworzyć sieć usług, od wyszukiwania i udostępniania danych aż do ich analizy. Podstawową usługą w budowanej infrastrukturze ma być usługa wyszukiwania danych. Usługi powinny mieć charakter atomowy, zaś złożone funkcjonalności osiągane mają być przez składanie usług prostych. Aby osiągnąć takie składanie usług (wzajemne ich wywoływanie i przekazywanie parametrów) należy pokonać szereg trudności. Jedną z nich jest wymaganie zapewnienia interoperacyjności budowanego rozwiązania rozumianej jako możliwość współdziałania węzłów infrastruktury niezależnie od platformy sprzętowej, systemowej i programowej. Aby spełnić to wymaganie w projekcie przyjęto, że implementacje węzłów infrastruktury powinny być zgodne z uznanymi standardami światowymi (normy ISO i zalecenia OGC) oraz z opracowywanymi standardami krajowymi. W projekcie przewiduje się możliwość pobieranie kopii zbiorów danych i bezpośredni, binarny do nich dostęp jako część opcjonalną.

Główną misją projektu jest kształtowanie społeczeństwa informacyjnego, chętnego do korzystania z Internetu w celu kontaktu z urzędem, świadomego posiadanych zasobów technicznych, możliwości intelektualnych. Istotny jest fakt, że wdrożenie projektu GEOPORTAL.GOV.PL spowoduje usystematyzowanie i ujednolicenie rozproszonych w różnych instytucjach danych geoprzestrzennych oraz zebranie ich w jednym wirtualnym urzędzie, co wpłynie na oszczędność czasu potrzebnego na uzyskanie informacji o nieruchomościach, a nade wszystko zwiększy konkurencyjność polskich podmiotów gospodarczych poprzez łatwy i bezpośredni dostęp do danych o otaczającej nas przestrzeni niezbędnych do prowadzenia procesów inwestycyjnych i biznesowych, zachęci obcy kapitał do inwestowania w Polsce – a w rezultacie przyczyni się do rozwoju polskiej gospodarki.

Cele projektu

Głównym celem projektu GEOPORTAL.GOV.PL jest budowa krajowej infrastruktury informacji przestrzennej, a w tym geoportalu klasy INSPIRE, tj. portalu internetowego typu one-stop, dającego jego użytkownikom dostęp z jednego miejsca do cyfrowej informacji katastralnej i geograficznej (geoprzestrzennej) przechowywanej w zasobach służby. Portal ma współpracować z innymi węzłami europejskiej infrastruktury informacji przestrzennej. W myśl dyrektywy INSPIRE istniejące zbiory danych powinny być przekształcone do takiej postaci, aby można je było w jednolity sposób oglądać z europejskiego punktu widzenia. Portal powinien więc udostępniać usługę, która w locie dokona zamiany struktury istniejącej danych na strukturę określoną przez specyfikacje techniczne INSPIRE. Ponadto elementami budowanego rozwiązania mają być: usługi wyszukiwania, podglądu, zamówienia, sprzedaży, integracja danych z różnych źródeł, wyszukiwanie po nazwach geograficznych, numerach działek oraz punktach adresowych.

Realizacja projektu przyczyni się w znaczny sposób do realizacji celów ogólnych leżących w kręgu zainteresowań Państwa Polskiego:

rozwój przedsiębiorczości oraz podniesienie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku, dzięki dostępowi do danych przestrzennych i katastralnych,
podniesienie konkurencyjności Polski w Europie oraz na świecie poprzez zaoferowanie potencjalnym inwestorom zagranicznym nowoczesnej informacji przestrzennej,
usprawnienie procesów decyzyjnych przedsiębiorców dotyczących inwestycji,
modernizacja pracy administracji publicznej (na poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym) w zakresie objętym projektem poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii teleinformatycznych,
zwiększenie wiedzy i znaczenia informacji przestrzennej oraz katastralnej wśród przedsiębiorców,
oszczędności (czasu, finansowe) dla przedsiębiorców korzystających z usług katastralnych i geodezyjnych,
wzbogacenie oferty przedsiębiorstw świadczących usługi na rynku oparte o publiczną informację przestrzenną,
współudział w budowaniu społeczeństwa informacyjnego.

Dyrektywa INSPIRE (The INfrastructure for SPatial InfoRmation in Europe)

Przyjęcie przez Parlament Europejski i Radę Unii dyrektywy INSPIRE wiąże się z koniecznością budowy w państwach członkowskich infrastruktury informacji przestrzennej spełniającej nakreślone przez dyrektywę zalecenia. Dyrektywa INSPIRE, opracowana głównie z myślą ochrony środowiska albo spraw związanych ze środowiskiem, definiuje podstawowe wymagania, jakie powinna spełniać budowana w krajach Wspólnoty infrastruktura, począwszy od: umożliwienia zarządzania danymi przestrzennymi na odpowiednim szczeblu; poprzez: zapewnienie mechanizmów interoperacyjności - pozwalających na łączenie i współdzielenie zasobów pochodzących z różnych źródeł we Wspólnocie i wraz z możliwością szerokiego ich wykorzystania przez wielu użytkowników, instytucji i organów różnych szczebli za pomocą różnych aplikacji bez narzucania bezzasadnych ograniczeń; aż do: udostępnienia mechanizmów ogólnego i profilowanego wyszukiwania danych wraz możliwością oceny ich przydatności i poznania warunków dotyczących ich wykorzystywania.

Spełnienie tych wymagań pozwoli na realizację głównego celu INSPIRE, którym jest zwiększenie i udoskonalenie mechanizmów dostępu do danych przestrzennych, a w tym dostarczenie informacji dla społeczeństwa. Dla Polski dyrektywa ta oznacza zobowiązanie do terminowego utworzenia Polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej w sposób dostosowany do istniejących w państwie zasobów oraz warunków i możliwości ich udostępniania, wchodzącej w skład Europejskiej Struktury Informacji Przestrzennej.

W kontekście budowy geoportalu szczególne znaczenie ma punkt (19):

„Doświadczenie państw członkowskich pokazuje, że dla udanego wdrożenia infrastruktury informacji przestrzennej ważne jest bezpłatne udostępnienie społeczeństwu pewnej minimalnej liczby usług. Państwa członkowskie powinny zatem udostępnić bezpłatnie, jako minimum, usługi wyszukiwania i, pod pewnymi szczególnymi warunkami, przeglądania zbiorów danych przestrzennych.”

oraz artykuł 11 dyrektywy, zamieszczony w rozdziale IV Usługi Sieciowe. W artykule 11 określono podstawowe usługi geoinformacyjne i ich funkcjonalności, które powinny być udostępnione i utrzymywane w sieci (internetowych) usług państw członkowskich. Obejmują one:

usługi wyszukania, umożliwiające przeszukiwanie zestawów danych przestrzennych oraz związanych z nimi usług na podstawie zawartości odpowiadających im metadanych oraz pokazywanie zawartości metadanych;
usługi przeglądania, umożliwiające co najmniej: wyświetlanie, nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie, przesuwanie lub nakładanie na siebie zbiorów danych przestrzennych oraz wyświetlanie informacji z legendy i wszelkiej istotnej zawartości metadanych;
usługi pobierania, umożliwiające pobieranie kopii całych zbiorów danych przestrzennych lub części takich zbiorów oraz, gdy jest to wykonalne, dostęp bezpośredni;
usługi przekształcania, umożliwiające przekształcenie zbiorów danych przestrzennych w celu osiągnięcia interoperacyjności;
usługi umożliwiające uruchamianie usług danych przestrzennych.

Koncepcja projektu

Projekt przewiduje budowę sieci wzajemnie powiązanych ze sobą węzłów infrastruktury danych przestrzennych różnego typu, realizujących procesy biznesowe właściwe dla organu administracji geodezyjnej będącej właścicielem węzła. Centralnym punktem proponowanego rozwiązania jest geoportal klasy INSPIRE, oferujący dostęp do:

danych referencyjnych, których minimalny zestaw obejmuje: ortofotomapy, działki ewidencyjne z numerami, informacje o budynkach, adresach, osiach i nazwach ulic oraz planie zagospodarowania przestrzennego;
usług, których minimalny zbiór zawiera: usługi wyszukania danych i podglądu danych (za pośrednictwem serwerów metadanych i usług katalogowych), usługi składania zamówienia i sprzedaż danych z PZGiK;
poszerzonego zbioru usług, pozwalających na: integrację danych z różnych źródeł; wyszukiwanie po nazwach geograficznych, numerach działek i punktach adresowych; lokalizację.

Zakłada się, że w modelu podstawowych danych referencyjnych zapewniona będzie unikalność identyfikacji obiektów referencyjnych. W niektórych przypadkach istnieją już odpowiednie przepisy czy też rozwiązania dotyczące tego tematu. Chodzi tu o szeroki aspekt zagadnień związanych głównie z systemem adresacji, który pośrednio dotyczy wielu innych tematów (np. TERYT, PESEL, REGON), które są przedmiotem projektów o charakterze centralnym.

Powiązanie węzłów infrastruktury z geoportalem polegać ma na sprzęgnięciu oferowanych przez nie usług w jeden spójny system. W takiej architekturze geoportal pełnić ma rolę brokera: ma przyjmować żądania użytkowników i zapewnić ich realizację poprzez uruchomienie odpowiednich usług lub całego ich łańcucha w sieci węzłów infrastruktury. Usługi powinny mieć interfejs zgodny z uznanym, otwartym standardem (zgodnym z normami ISO oraz zaleceniami OGC). W założeniach projekt powinien przyczynić się do:

integracji informacji przestrzennej (katastralnej) poprzez integrację właściwych usług
udostępnienia informacji o charakterze katastralnym (graficznej części ewidencji gruntów),
udostępnienia usług geoinformacyjnych dla stron trzecich.

Projekt rozwijany jest przy realizacji dwóch strategii:

top-down, czyli strategii budowy rozwiązania postępującej od góry do dołu, oraz:
bottom-up, czyli strategii budowy rozwiązania postępującej od dołu do góry.

Pierwsza strategia towarzyszyła pierwotnej koncepcji Geoportalu. Przewidziano w niej stworzenie centralnego punkt sprzedaży, digitalizację zasobu – CSD, stworzenie bazy metadanych.

Druga strategia zaczęła funkcjonować w trakcie trwania projektu. W jej ramach przewidziano: powstanie rozproszonej struktury węzłów infrastruktury informacji przestrzennej z wyróżnionymi trzema poziomami: centralnym, regionalnym (wojewódzkim), powiatowym; budowę sieci usług geoinformacyjnych; budowa społeczeństwa informacyjnego.

W tej trójpoziomowej architekturze rozwiązania ważną rolę powierzono serwerom metadanych. Ich zadaniem jest dostarczanie usług katalogowych (rejestrowania metadanych, wyszukiwania w metadanych). Istnienie takich serwerów przewiduje się na poziomie centralnym, wojewódzkim i powiatowym, choć być może nie wszędzie (powiaty mogłyby tylko dostarczać metadane, zaś sam serwer z opcją żniwowania, ang. harvesting, fizycznie mógłby istnieć w innym węźle infrastruktury). Ze względu na różny zakres danych gromadzonych na poszczególnych poziomach infrastruktury:

w węźle krajowym: BDO, VMAP2, ortoobrazy i zdjęcia lotnicze, metadane /aktywizowanie CODGiK/;
w węźle regionalnym: TBD, NMT, metadane;
w węźle powiatowy: EGiB, plany zagospodarowania przestrzennego, punkty adresowe, osie ulic, metadane (różne warianty);

zakres gromadzonych metadanych na poszczególnych poziomach będzie różny.

Węzły infrastruktury można postrzegać jako autonomiczne systemy informatyczne, realizujące właściwe sobie zadania we właściwy sobie sposób. Są to systemy służące do realizacji konkretnych procesów biznesowych. Pomimo indywidualności wszystkie węzły mają jednak część wspólną, dzięki której mogą realizować zadania widziane z punktu widzenia funkcjonowania infrastruktury jako całości. W założeniach projektu każdy z węzłów infrastruktury dysponuje (Rysunek 1):

bazą danych oraz metadanych (choć, jak już wspomniano baza danych w niektórych przypadkach nie musi być obligatoryjna),
procesami aktualizacji (bo aktualność danych decyduje o ich przydatności),
procesami udostępniania i komunikacji z innymi węzłami (które zawierają w sobie usługi),
procesami biznesowymi do realizacji własnych zadań (nie służą one udostępnianiu informacji geoprzestrzennej, lecz istnieją po to, aby można było rozwiązywać problemy na poziomie danego węzła),

przy czym komunikacja pomiędzy węzłami odbywa się za pośrednictwem usług sieciowych. Dotychczas dane georeferencyjne przedstawiane były w granicach jednostek administracyjnych. Dzięki integracji za pomocą standaryzowanych usług możliwe będzie uzyskanie wypełnienia danymi obszarów po obu stronach granic administracyjnych. Dla użytkownika przejście ponad granicami odbywać się będzie w sposób ciągły.

: Rysunek 1. Węzły infrastruktury informacji przestrzennej

Integracja danych geoprzestrzennych pochodzących z różnych węzłów odbywać się ma jako wynik złożenia wyników zrealizowanych usług po stronie klienta. Dzięki temu podejściu różne dane tematyczne będą integrowane jako złożenie kolejnych warstw na zadanym podkładzie, którym może być ortofotomapa. Architektura zorientowana na usługi pozwoli na integrację danych katastralnych pochodzących z węzłów używających różnych systemów informatycznych. Taki scenariusz w projekcie proponuje się zrealizować za pomocą usługi WMS (ang. Web Map Service) służącej do prezentacji danych. W przypadkach szczególnych, w których wymagane będzie współdzielenie oryginalnych danych lub też przewiduje się wykorzystanie danych geoprzestrzernnych do innych celów, ich udostępnianie ma być zrealizowane za pośrednictwem usługi WFS (ang. Web Feature Service) oraz innych rozwiązań. Prezentacja danych za pomocą usługi WMS odbywać się ma zgodnie z przyjętymi zasadami wizualizacji danych, tak, że dane pochodzące z różnych źródeł nie będą rozróżnialne w ostatecznym opracowaniu.