Powrót

24.04.2020 Stanowisko GGK wobec działań UODO kierowanych do powiatów

Główny Geodeta Kraju zajął stanowisko wobec pism, ostatnio masowo kierowanych do powiatów przez Urząd Ochrony Danych Osobowych, zawierających oczekiwania dotyczące przekazania w ciągu 7 dni informacji o współpracy z Głównym Geodetą Kraju. Stanowisko GGK zostało przekazane wszystkim powiatom.

Pisma UODO są wynikiem sporu między Prezesem UODO i Głównym Geodetą Kraju dotyczącego próby traktowania przez Prezesa UODO numerów ksiąg wieczystych jako danych osobowych. Z punktu widzenia GGK taka interpretacja nie ma żadnego uzasadnienia ani w przepisach rozporządzenia RODO, ani tym bardziej w naszych przepisach krajowych.

Oto fragment stanowiska Głównego Geodety Kraju:

         1. Przedmiotowy charakter numerów KW na gruncie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Pgik) wyraźnie zalicza numery KW do danych przedmiotowych i pozwala je powszechnie udostępniać, co potwierdzają także załączone do pisma analizy prawne (Opinia prawna Kancelarii Radców Prawnych Ćwik i Partnerzy, Opinia prawna_ Pani_ dr Magdaleny Durzyńskiej) i wyciągi z wyroków sądów administracyjnych.

Załączony rysunek ilustruje aktualne zapisy ustawy Pgik dotyczące danych zapisywanych w ewidencji gruntów i budynków. Widać z niego, że ustawa Pgik określa numery KW jako dane przedmiotowe i jednocześnie są to dane o charakterze jawnym, tak jak np. identyfikator, położenie czy powierzchnia działki. Obecnie ustawa ogranicza jedynie dostęp do danych „podmiotów” zapisanych w EGiB (czerwona ramka na rysunku), a jak widać numer KW ulokowany został przez ustawodawcę w grupie danych, których udostępnianie nie podlega ograniczeniu.

Dodatkowo wykaz danych dotyczących „podmiotów” przechowywanych w EGiB, jest katalogiem zamkniętym określonym precyzyjnie w § 73 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ale nie występuje w tym katalogu "numer księgi wieczystej", bo jest on przypisany indywidualnie przedmiotom ewidencji gruntów i budynków, a więc odpowiednio:

  • w § 60  ust. 1 pkt 8 w przypadku danych opisujących działkę ewidencyjną,
  • w § 64 pkt 1 w przypadku danych opisujących budynek,
  • w § 70 ust. 2 pkt 1 w przypadku danych opisujących lokal.

        2. Przedmiotowy charakter numerów KW na gruncie rozporządzenia ws. RODO

Prezes UODO powołując się rozporządzenie ws. RODO twierdzi, że numery KW są danymi osobowymi, ale analizując stosowny zapis RODO tzn. art. 4 pkt 1:

dane osobowe” oznaczają informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej („osobie, której dane dotyczą”); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej;

nie można się z tym zgodzić, bo zapis ten, jako dane osobowe wymienia cechy charakteryzujące osobę fizyczną, w szczególności: imię, nazwisko, numer identyfikacyjny. Wśród wymienionych cech charakterystycznych dla osoby - nie ma cech rzeczy, które osoba posiada. Gdyby tak było to potencjalnie wszystko, co posiada osoba fizyczna byłoby daną osobową, np.: numer zegarka, adres, numer rejestracyjny samochodu czy wreszcie numery banknotów które osoba otrzymała jako wypłatę, a to nie było przecież zamiarem, racjonalnego z założenia, ustawodawcy.

W związku z powyższym rozporządzenie ws. RODO nie może mieć zastosowania do numerów ksiąg wieczystych, ponieważ nie są to dane osobowe.

Dodatkowym argumentem potwierdzającym przedstawioną tezę jest fakt, że nawet gdyby przyjąć (nieuzasadnione) założenie Prezesa UODO, że numery KW są danymi osobowymi, bo prowadzą do danych osobowych to przecież nie wszystkie numery KW prowadzą do danych osoby fizycznej, a tylko wtedy możemy mieć do czynienia z danymi osobowymi. Znaczna część numerów KW wskazuje na osoby prawne, a jeszcze inna cześć na zmarłe osoby fizyczne, a w takich przypadkach, nawet RODO nie traktuje tych danych jako danych osobowych.

        3. Aktualny stan sporu o numery ksiąg wieczystych

W zaistniałej obecnie sytuacji, kiedy Prezes UODO w następstwie przyjętego (nieuzasadnionego) założenia, że numery KW są danymi osobowymi i przeprowadzonej w GUGiK kontroli, która miała miejsce do 9 do 11 marca 2020 r. wszczął z urzędu w dniu 27 marca 2020 r. dwa postępowania administracyjne dotyczące:

  1. naruszenia przez GGK przepisów o ochronie danych osobowych w związku z publikowaniem w serwisie  www.geoportal.gov.pl informacji pozyskanych z ewidencji gruntów i  budynków (w tym numerów KW) prowadzonych przez starostów,
  2. w związku uniemożliwieniem przez GGK przeprowadzenia kontroli w zakresie przetwarzania danych osobowych,

oraz

  1. złożył zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej Warszawa – Śródmieście o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez GGK, polegającego na utrudnianiu kontrolującemu prowadzenie kontroli przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych,

to jego działania spowodowały, że teraz spór wymaga rozstrzygnięcia przez wydanie decyzji administracyjnej przez Prezesa UODO, a później ewentualnie rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd  Administracyjny, jeśli ta decyzja zostanie zaskarżona. Dopiero wtedy będzie prawomocnie stwierdzone, czy numery KW powinny być traktowane jako dane osobowe.

Sam spór między organami nie jest niczym złym i powinien zostać rozstrzygnięty na gruncie obowiązujących przepisów, z możliwością przedstawienia swoich racji przez obydwie strony sporu. W obecnej sytuacji Prezes UODO nadużywa jednak swoich uprawnień i próbuje zastraszać powiaty pismami, oczekuje ekspresowej odpowiedzi, a sam nie odpowiada na żadne pisma GGK i nie pozwala na dostęp do akt sprawy (pismo ponaglające). Dodatkowo przedstawia Głównego Geodetę Kraju jako przestępcę, który nie wpuścił kontrolerów UODO do GUGiK. Przy czym informacja o uniemożliwienie kontroli jest oczywistą nieprawdą, bo kontrola w GUGiK się odbyła, o czym świadczy sporządzony protokół. W rzeczywistości nie pozwoliłem tylko na to, aby kontrolerzy mogli przeprowadzić kontrolę przy założeniu, że numery KWdanymi osobowymi, bo tego właśnie dotyczy spór i kontrola nie była potrzebna do jego rozstrzygnięcia. Spór musi być rozstrzygnięty na gruncie prawa, ponieważ opinia Prezesa UODO pozostaje jedynie jego opinią i podlega weryfikacji przez sąd administracyjny.

Atakując Głównego Geodetę Kraju, z całą bezwzględnością posiadanych uprawnień, Prezes UODO nie chce natomiast w żaden sposób zauważyć patologii wynikających z działania portali internetowych, zlokalizowanych w rajach podatkowych, które operują rzeczywistymi danymi osobowymi i numerami KW także, pobieranymi z państwowych rejestrów i udostępnianymi za pieniądze, od których firmy te nie płacą w Polsce jakichkolwiek podatków.

Taka sytuacja ma miejsce od ponad 6 lat i UODO nie podjęło dotychczas żadnych skutecznych działań w kierunku wyeliminowania tych zjawisk. Sam osobiście piszę o tym do Prezesa UODO od prawie 2 lat, a Prezes milczy. Kontrolerzy UODO, którzy byli na kontroli w GUGiK, kiedy im te rzeczy pokazywałem też nie wykazywali tym procederem większego zainteresowania. W załączeniu cennik za numery ksiąg wieczystych z jednego z takich portali.

Jako urzędnik państwowy nigdy nie zgodzę się na trwanie takiej sytuacji, w której informację pobieraną z rejestrów państwowych sprzedają firmy z rajów podatkowych, a instytucje Państwa takie jak UODO swoimi działaniami dają im jeszcze wsparcie, przez prześladowania i utrudnianie funkcjonowania inicjatywom urzędowych takim jak np. www.geoportal.gov.pl.

Mam nadzieję, że wkrótce cały spór zostanie ostatecznie rozstrzygnięty i rejestry państwowe będą mogły funkcjonować normalnie bez żadnych ograniczeń - służąc całemu społeczeństwu.