Historia geoportalu

Historia Geoportalu sięga roku 2005, kiedy Główny Urząd Geodezji i Kartografii rozpoczął realizację projektu GEOPORTAL.GOV.PL. Projekt ten był realizowany w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw 2004-2006.

Głównym celem projektu GEOPORTAL.GOV.PL była poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez udostępnienie przedsiębiorcom on-line usług opartych o dane geoprzestrzenne, w tym o charakterze katastralnym oraz metadane. Równie ważnymi celami, jakie zrealizował projekt były:

  • Rozwój przedsiębiorczości oraz podniesienie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku, dzięki dostępowi do danych geoprzestrzennych.
  • Usprawnienie procesów decyzyjnych przedsiębiorców dotyczących inwestycji.
  • Modernizacja pracy administracji publicznej (na poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym) w zakresie objętym projektem poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii teleinformatycznych.
  • Zwiększenie wiedzy i znaczenia informacji przestrzennej oraz informacji o charakterze katastralnym wśród przedsiębiorców.
  • Oszczędności (czas, koszty) dla przedsiębiorców korzystających z usług geodezyjnych.
  • Wzbogacenie oferty przedsiębiorstw świadczących usługi na rynku oparte o publiczną informację przestrzenną.
  • Współudział w budowaniu społeczeństwa informacyjnego.

W ramach projektu GEOPORTAL.GOV.PL powstała infrastruktura węzłów Krajowej Infrastruktury Informacji Przestrzennych (KIIP), współpracujących ze sobą i świadczących usługi od wyszukiwania i udostępniania danych, aż do ich analizy. Sieć węzłów KIIP oparta została na trzech poziomach: centralnym, wojewódzkim i powiatowym.

W wyniku prac projektowych powstał również portal internetowy: www.geoportal.gov.pl – pełniący rolę brokera, udostępniającego użytkownikom dane i usługi geoprzestrzenne.

Projekt został zakończony w 2008 roku, a jego wynikiem są zaimplementowane bazy danych:

  • Dane o charakterze katastralnym,
  • Baza Danych Ogólnogeograficznych,
  • Baza Danych Obiektów Topograficznych,
  • Ortofotomapy,
  • Rastry map topograficznych,
  • Rastry map tematycznych,
  • Państwowy Rejestr Granic,
  • Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych,
  • Numeryczny Model Terenu,
  • Metadane zbiorów i usług danych przestrzennych.

Po zakończeniu projektu GEOPORTAL.GOV.PL, w 2009 roku został uruchomiony projekt będący kontynuacją i rozszerzeniem dotychczasowych prac: GEOPORTAL 2 - Rozbudowa infrastruktury informacji przestrzennej w zakresie rejestrów georeferencyjnych oraz związanych z nimi usług.

Geneza i cele projektu GEOPORTAL 2

Dostęp do aktualnej i dokładnej informacji przestrzennej obejmującej dane o środowisku geograficznym, obiektach i zjawiskach w całej przestrzeni otaczającej człowieka ma ogromne znaczenie w poprawnym funkcjonowaniu państwa, jego gospodarki i obywateli. Informacja przestrzenna jest wykorzystywana niemal we wszystkich sektorach gospodarki – m.in. w rolnictwie, leśnictwie, budownictwie, a także w administracji państwowej oraz działalności podmiotów prywatnych. W celu budowy społeczeństwa informacyjnego, rozwoju przedsiębiorczości, podniesienia innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku, a także zapewnienia rozwoju gospodarczego kraju, niezbędny jest powszechny i łatwy dostęp do informacji przestrzennej w formie elektronicznej.

Dzięki projektowi GEOPORTAL 2, realizowanemu przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii, usługi infrastruktury informacji przestrzennej są dostępne drogą elektroniczną nie tylko dla wybranych jednostek administracji rządowej i samorządowej, które tworzą lub utrzymują rejestry, ale również dla osób fizycznych i prawnych, oraz innych jednostek organizacyjnych.

Projekt GEOPORTAL 2, będący kontynuacją i rozwinięciem projektu Geoportal.gov.pl, miał na celu przede wszystkim:

  • Wykorzystanie elektronicznego archiwum państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz elektronicznych dokumentów w procesie tworzenia i bieżącej obsługi rejestrów, baz danych, map w celu rozbudowy krajowej infrastruktury informacji przestrzennej.
  • Zapewnienie interoperacyjności zbiorów i usług danych przestrzennych poprzez rozbudowę Krajowej Infrastruktury Informacji Przestrzennej, rozwój rejestrów georeferencyjnych Służby Geodezyjnej i Kartograficznej oraz implementację usług INSPIRE i baz metadanych dla zasobów informacji przestrzennych. GEOPORTAL 2 umożliwił połączenie zbiorów danych przestrzennych pochodzących z zasobów różnych organów państwowych w spójną całość, dostępną w formie elektronicznej poprzez Geoportal bazujący na interaktywnej przeglądarce map z narzędziami umożliwiającymi wyszukiwanie i analizowanie danych przestrzennych.
  • Implementację dyrektywy INSPIRE w zakresie elektronicznych danych i dokumentacji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, poprzez budowę punktu dostępowego, tworzenie zbiorów metadanych oraz udostępnienie podstawowych usług związanych z danymi przestrzennymi. Przygotowane rozwiązania, stworzone zgodnie z założeniami dyrektywy INSPIRE, zapewniły spójny dostęp do danych przestrzennych i usług zgromadzonych zarówno w krajowej, jaki i w europejskiej infrastrukturze informacji przestrzennych.
  • Opracowanie i wdrożenie polityki bezpieczeństwa określającej zasady wspólnego korzystania z danych i metadanych systemu Geoportal, wspieranych przez procedury ograniczające ryzyko celowego lub przypadkowego naruszenia poufności, integralności i dostępności danych i metadanych.

Realizacja powyższych celów była zgodna z celem siódmej osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka „Społeczeństwo informacyjne – budowa elektronicznej administracji", którym jest poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zwiększenie dostępności zasobów informacyjnych administracji publicznej oraz usług publicznych w formie cyfrowej dla obywateli i przedsiębiorców.

Zakres projektu

W zakres projektu GEOPORTAL 2 wchodziły prace związane z implementacją i utrzymaniem usług INSPIRE oraz geoportalu krajowego i portalu branżowego, zgodnie z założeniami Dyrektywy INSPIRE wraz z przepisami wykonawczymi oraz Ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o Infrastrukturze Informacji Przestrzennej.

Do zakresu projektu należało również:

  1. Utrzymanie wyników projektu GEOPORTAL.GOV.PL.
  2. Rozbudowa infrastruktury technicznej krajowej infrastruktury informacji przestrzennej (IIP), obejmującej docelowo teren całego kraju oraz jej węzła centralnego umiejscowionego w Centralnym Ośrodku Geodezyjnym i Kartograficznym w Warszawie.
  3. Rozwój rejestrów georeferencyjnych Służby Geodezyjnej i Kartograficznej oraz rozwój systemów zarządzania danymi Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, obejmujący zebranie w odpowiednie struktury danych referencyjnych dotyczących lokalizacji geoprzestrzennej.
  4. Obsługa zgłoszeń prac i uzgodnień branżowych.
  5. Zintegrowanie informacji geometrycznych gromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym z identyfikatorami rejestru TERYT.
  6. Implementacja usług INSPIRE i ich geoportalu krajowego oraz baz metadanych dla zasobów informacji przestrzennych:
    • Budowa usługowych systemów dziedzinowych dla implementacji usług INSPIRE,
    • Rozwój narzędzi i baz metadanych dla zasobów informacji przestrzennych,
    • Identyfikacja i harmonizacja zbiorów i usług danych przestrzennych.
  7. Budowa portalu branżowego Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, umożliwiającego SGiK korzystanie z Infrastruktury Informacji Przestrzennej za pośrednictwem wyspecjalizowanego portalu branżowego, stanowiącego rozwinięcie funkcji Geoportalu.
  8. Budowa Uniwersalnego Modułu Mapowego jako narzędzia do analizy danych przestrzennych, wraz z zestawem narzędzi aplikacyjnych, które operując na aktualnych i referencyjnych danych przestrzennych wspomogą działania wszystkich służb ratowniczych umożliwiając im efektywne operowanie w terenie.
  9. Opracowanie i wdrożenie systemu elektronicznej archiwizacji poprzez utworzenie i zaewidencjonowanie elektronicznych kopii danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wraz z systemem sprzedaży danych;
  10. Opracowanie zasad i rozwój georeferencyjnych rejestrów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;
  11. Wsparcie procesu wdrażania obsługi dokumentów i danych powstałych w ramach projektów dotyczących wektoryzacji map katastralnych realizowanych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
  12. Rozbudowa infrastruktury teleinformatycznej, dla zapewnienia dostępu do usług i informacji przestrzennej za pośrednictwem portalu - centralnego punktu dostępowego, wraz z integracją z obecnie funkcjonującymi systemami, w tym IPE (elementem zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach).
  13. Opracowanie i wdrożenie polityk bezpieczeństwa wspieranych przez procedury ograniczające ryzyko naruszenia poufności, integralności i dostępności.
  14. Opracowanie i wdrożenie najlepszych praktyk w zakresie utrzymania systemu (utrzymanie sprawności technicznej Systemu Geoportal).
  15. Opracowanie i usankcjonowania wspólnych ram funkcjonowania dla wszystkich istniejących oraz tworzonych systemów Służby Geodezyjnej i Kartograficznej na poziomie biznesowym systemów informatycznych i technologicznej.

Ramy prawne

Wymogi Dyrektywy INSPIRE nakładają na Polskę konieczność opracowania i wdrożenia infrastruktury informacji przestrzennej jako jednego z elementów infrastruktury informacji przestrzennej Unii Europejskiej.

Projekt GEOPORTAL 2 był realizowany zgodnie z wypracowanym przez Radę do spraw implementacji INSPIRE – Ramowym programem tworzenia infrastruktury informacji przestrzennej w latach 2009-2010. Podczas realizacji projektu brane były pod uwagę dokumenty tworzące ramy prawne, w tym m.in.:

  • Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2010 nr 193 poz. 1287),
  • Ustawa z dnia 4 marca 2010 r. o Infrastrukturze Informacji Przestrzennej (Dz.U. 2010 nr 76 poz. 489),
  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2009 nr 157 poz. 1240),
  • Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. 2005 Nr 64 poz. 565 z późniejszymi zmianami),
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w formie elektronicznej (Dz. U. 2005 nr 214 poz. 1781),
  • Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 24, poz. 83 ze zmianami),
  • Obowiązujące oraz projektowane przepisy wykonawcze do ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej i ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne,
  • Obowiązujące oraz projektowane przepisy wspólnotowe dotyczące INSPIRE oraz inne dokumenty stanowiące wynik prac nad INSPIRE i dotyczące wymienionych niżej kierunków prac objętych ramowym programem, w tym m. in.:
    • Dyrektywa 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2007 r. ustanawiająca infrastrukturę informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE) (Dz.U. L 108 z 25.4.2007, str. 1—14);
    • Rozporządzenie Komisji (UE) nr 268/2010 z dnia 29 marca 2010 r. wykonujące dyrektywę 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dostępu instytucji i organów Wspólnoty do zbiorów i usług danych przestrzennych państw członkowskich zgodnie ze zharmonizowanymi warunkami (Dz.U. L 83 z 30.3.2010, str. 8—9).

 Oczekiwane korzyści

Głównym celem projektu GEOPORTAL 2 było udostępnienie obywatelom, przedsiębiorcom oraz administracji publicznej informacji przestrzennej z urzędowych rejestrów gwarantujących jej jakość, aktualność i wiarygodność. W wyniku realizacji projektu udostępnione zostały również usługi związane z informacją przestrzenną. Poprzez rozbudowę Infrastruktury Informacji Przestrzennej (IIP) umożliwiony został powszechny dostęp i stosowanie informacji przestrzennej w Polsce. Tym razem jednak, usługi infrastruktury informacji przestrzennej są dostępne nie tylko dla wybranych jednostek administracji rządowej i samorządowej, które tworzą lub utrzymują rejestry, ale również dla osób fizycznych i prawnych, oraz innych jednostek organizacyjnych. Infrastruktura Informacji Przestrzennej, wspomagająca zrównoważony rozwój kraju oraz ochronę środowiska jest częścią infrastruktury informacji przestrzennej w Unii Europejskiej.

GEOPORTAL 2 zaoferował nową jakość w zakresie dostępu do zbiorów danych będących w posiadaniu administracji publicznej zarówno obywatelom jak i przedsiębiorcom krajowym oraz zagranicznym, a korzyści wnikające z jego realizacji są bardzo szerokie i zależne od konkretnych użytkowników.

GEOPORTAL 2 umożliwił połączenie zbiorów danych przestrzennych pochodzących z zasobów różnych organów państwowych w spójną całość, dostępną w formie elektronicznej poprzez Geoportal bazujący na interaktywnej przeglądarce map zawierającej narzędzia umożliwiające wyszukiwanie i analizowanie danych przestrzennych. Przygotowane rozwiązania, tworzone zgodnie z założeniami dyrektywy INSPIRE, zapewniły spójny dostęp do danych przestrzennych i usług zgromadzonych zarówno w krajowej jak i w europejskiej infrastrukturze informacji przestrzennych.

Dodatkowo, Geoportal dał możliwość usprawnienia ochrony środowiska, wspomagania działania służb ratowniczych oraz zarządzania kryzysowego poprzez ułatwienie dostępu do informacji przestrzennych. Wprowadzenie bardziej efektywnego dostępu do informacji przestrzennych dla beneficjentów, którzy obecnie pozyskują informację w urzędach, wiąże się przede wszystkim z wyeliminowaniem kosztów dojazdu oraz skróceniem czasu poświęconego na pozyskanie danych.

Ogólne korzyści z wdrożenia projektu GEOPORTAL 2:

  • Poprawa jakości informacji przestrzennych zawartych w rejestrach referencyjnych.
  • Poprawa efektywności udostępniania danych przestrzennych i tym samym ich wykorzystywania przez ostatecznych użytkowników.

Główne korzyści społeczne:

  • Oszczędność czasu beneficjentów (przedsiębiorców, osób fizycznych i jednostek administracji publicznej), związana z możliwością załatwienia spraw urzędowych przez Internet.
  • Oszczędność paliwa wynikająca z ograniczenia kosztów związanych z dojazdem do urzędu.
  • Zwiększenie stopnia wykorzystania Internetu przez beneficjentów.
  • Uproszczenie dostępu beneficjentów do elektronicznych rejestrów.
  • Usprawnienie procesów beneficjentów dotyczących inwestycji.
  • Zmniejszenie kosztów i opóźnień w planowaniu przestrzennym (i tym samym całkowitych kosztów i czasu realizacji inwestycji) poprzez poprawę dokładności potrzebnej informacji.
  • Usprawnienie działania służb ratowniczych.

Informacja o dofinansowaniu

Projekt GEOPORTAL 2 został współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (lata 2007‐2013), Priorytet VII Społeczeństwo Informacyjne – Budowa elektronicznej administracji. Termin realizacji projektu upłynął 30 września 2015 r., a całkowity koszt realizacji wyniósł ponad 130 mln PLN.

GEOPORTAL 2 jest kontynuacją projektu Geoportal.gov.pl, realizowanego przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw 2004-2006.

Inicjatywa SIG

Główny Urząd Geodezji i Kartografii zrealizował następujące projekty:

  • Projekt GEOPORTAL 2 – Rozbudowa infrastruktury informacji przestrzennej w zakresie rejestrów georeferencyjnych oraz związanych z nimi usług,
  • Projekt „Georeferencyjna Baza Danych Obiektów Topograficznych (GBDOT) wraz z krajowym systemem zarządzania",
  • Projekt TERYT 2 - Państwowy rejestr granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju,
  • Projekt „Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami (ISOK)",
  • Projekt Zintegrowany System Informacji o Nieruchomościach,
  • Projekt Geodezyjna Sieć Uzbrojenia Terenu.

Rezultatami ww. projektów jest dostarczenie rozwiązań informatycznych wspierających realizację zadań Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.

inicjatywy-SIG-1

Systemy Informacyjne GUGiK

Dostrzegając potrzebę zarządzania realizowanymi przedsięwzięciami na różnym poziomie oraz wychodząc naprzeciw zidentyfikowanym potrzebom projektowym, dostrzeżono szansę uzyskania optymalnej integracji rozwiązań.

 

Podjęta została inicjatywa, którą nazwano SIG (Systemy Informacyjne GUGiK), mająca na celu wypracowanie i wdrożenie spójnych zasad działania dla wszystkich inicjatyw realizowanych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Inicjatywa ta została podzielona na 3 główne obszary:

  • obszar architektury, który zapewnia spójność budowanych rozwiązań na poziomie systemów informatycznych;
  • obszar realizacji, który zapewnia spójną realizację projektów;
  • obszar utrzymania, który zapewnia jednolity sposób utrzymania wyników projektów.

Główne obszary inicjatywy SIG

Główne obszary inicjatywy SIG

 

W ramach zapewniania spójnej architektury rozwiązania SIG realizowane są następujące działania:

  • integracja warstwy biznesowej, w ramach której powstały:
    • jednolity katalog usług biznesowych,
    • mapa usług,
    • mapa produktów,
    • jednolita dokumentacja,
    • pryncypia architektoniczne,
    • Rada Architektury i Biuro Architektury,
  • integracja warstwy IT, w ramach której powstały:
    • model statyczny SIG,
    • scenariusze integracji,
    • ujednolicone modele wymagań,
    • metoda wymiarowania usług.
  • rozbudowa istniejącej infrastruktury, zapewniająca optymalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury.

Architektura rozwiązania została opracowana w taki sposób, że przy wprowadzeniu nowych wytycznych cyfryzacji, Główny Urząd Geodezji i Kartografii może szybko dostosować do nich swoje rozwiązania.

Jednolity sposób realizacji inicjatyw w ramach SIG obejmuje:

  • realizację w oparciu o metodykę PRINCE2,
  • stosowania zbioru wytycznych w obszarach zarządzania jakością, konfiguracją, ryzykiem i komunikacją,
  • wsparcie narzędziowe w obszarze organizacji, architektury i utrzymania.

Jednolity sposób utrzymania SIG osiągnięty został poprzez:

  • stworzenie spójnego modelu utrzymania bazującego na dobrych praktykach ITIL,
  • świadczenie usług biznesowych na ustalonych parametrach,
  • zapewnienie mechanizmów organizacyjnych i technicznych ciągłego monitorowania.

Harmonizacja zbiorów i usług danych przestrzennych

W ramach realizacji prac związanych z harmonizacją zbiorów i usług danych przestrzennych powstała strategia harmonizacji polskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Strategia harmonizacji w ramach polskiej IIP jest dokumentem opisującym działania, które należy przedsięwziąć w celu dostosowania krajowych zbiorów i usług danych przestrzennych do wymagań przepisów wykonawczych do dyrektywy 2007/2/WE INSPIRE oraz ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej. Strategia zawiera opis niezbędnych działań, koniecznych do przekształcenia zbiorów danych przestrzennych z postaci, w jakiej są prowadzone i zarządzane przez organy administracji publicznej (lub osoby trzecie) do reprezentacji zgodnych ze zharmonizowanymi przepisami wykonawczymi. Założenia przygotowywane w ramach opracowywania strategii zostały przetestowane w laboratorium testowym harmonizacji. Następnie, zgodnie z przygotowaną strategią, przeprowadzona została harmonizacja zbiorów danych przestrzennych GUGiK z wykorzystaniem wytworzonych narzędzi do harmonizacji.

Istotnym elementem infrastruktury informacji przestrzennej są metadane, dzięki którym wyszukiwanie, pozyskiwanie i ponowne wykorzystanie danych przestrzennych jest znacznie ułatwione. Metadane umożliwiają potencjalnemu użytkownikowi ocenę przydatności danego zbioru danych przestrzennych do realizacji jego zadań i wykorzystania go w konkretnej aplikacji. Zgodnie z Ustawą o IIP i Ustawą PGiK, metadanymi muszą być opisane wszystkie zbiory danych przestrzennych infrastruktury. GUGiK podjął m.in. działania organizacyjne w zakresie tworzenia metadanych, które obejmowały przygotowanie założeń opracowania metadanych, dostosowanie profilu metadanych dla zasobów danych przestrzennych oraz opracowanie wytycznych w zakresie tworzenia metadanych.

W ramach niniejszych prac utworzone zostały metadane dla zbiorów danych przestrzennych. Metadane opracowane zostały w formacie XML, powstały zgodnie z wypracowanymi wcześniej założeniami i przy wykorzystaniu wytworzonych narzędzi do edycji, walidacji i automatycznego generowania metadanych.

Edytor, Walidator i Generator metadanych to wytworzone narzędzia służące do:

  • tworzenia metadanych dla zbiorów danych,
  • tworzenia serii zbiorów danych oraz usług,
  • hurtowego tworzenia plików metadanych zgodnych z profilem metadanych,
  • hurtowej walidacji plików metadanych zgodnie ze schematem aplikacyjnym,
  • eksportu utworzonych plików do bazy danych z meta danymi,
  • zarządzania identyfikatorami plików metadanych.

Edytor metadanych jest dostępnym publicznie narzędziem umożliwiającym tworzenie metadanych w języku polskim oraz w innych językach (zgodnie z potrzebami), zgodnych z normami ISO 19115, 19119, 19139. Edytor pozwala na definiowanie dowolnych profili metadanych, hierarchiczne wprowadzanie metadanych, korzystanie z opracowanych słowników i tezaurusów oraz automatyczne generowanie identyfikatora pliku metadanych i automatyczne uzupełnianie daty wprowadzania metadanych. Edytor udostępniany jest on-line przez interfejs WWW, interfejs programistyczny API oraz jako usługa sieciowa.

Walidator metadanych umożliwia sprawdzającego poprawności plików metadanych na zgodność z normami ISO (19115, 19119, 19139), profilem INSPIRE i wypracowanym profilem metadanych, a także umożliwia definiowanie wymagań i badanie zgodności metadanych z nowymi profilami metadanych opartymi o normy ISO. Walidator umożliwia ocenę poprawności pliku xml metadanych twórcy metadanych oraz administratorowi katalogu. Walidacji podlegają pliki metadanych oraz metadane zgromadzone w bazie danych metadanych serwera katalogowego Systemu Geoportal. Walidator udostępniany jest on-line przez interfejs WWW, interfejs programistyczny API oraz jako usługa sieciowa.

Aplikacja do automatycznego generowania metadanych umożliwia automatyczne tworzenie metadanych i konwersję już utworzonych metadanych dla zasobów danych przestrzennych zgodnie z opracowanym profilem metadanych. Aplikacja ta jest zintegrowana z walidatorem metadanych.

Wytworzone w ramach niniejszych działań narzędzia do harmonizacji zbiorów danych, narzędzia do edycji i walidacji zbiorów danych oraz zharmonizowane zbiory danych i metadane dla zbiorów danych zostały zintegrowane z systemem Geoportal. W szczególności zharmonizowane zbiory danych umożliwiają stworzenie usług zgodnie z wymogami INSPIRE przy pomocy narzędzi dostępnych w ramach Systemu Geoportal.

Implementacja

System Geoportal pełni rolę krajowego oraz branżowego brokera usług danych przestrzennych oraz krajowego brokera usług INSPIRE. Większość składników systemu jest wspólna dla wszystkich wymienionych ról systemu Geoportal. Rolą brokera branżowego jest udostępnienie usług transformacji i pobierania danych oraz sklepu internetowego. Z kolei rolę krajowego brokera usług wypełniają dedykowane usługi pobierania, wyszukiwania, przeglądania i transformacji danych przestrzennych. Analogiczną rolę dla usług i danych przestrzennych udostępnionych w postaci zgodnej ze specyfikacjami INSPIRE, pełni krajowy broker usług INSPIRE. System Geoportal pełni również rolę węzła centralnego Infrastruktury Informacji Przestrzennej.

System Geoportal pośredniczy w dostępie do usług danych przestrzennych i usług infrastrukturalnych. Rola ta jest wynikiem zastosowania wzorca integratora, dostarczającego konsumentom danych przestrzennych skutecznych środków, umożliwiających uzyskanie dostępu do danych przestrzennych produkowanych przez różne podmioty (producentów danych przestrzennych). Zastosowanie wzorca integratora powoduje, że klient jest wyręczany z uciążliwego procesu pozyskiwania i utrzymywania aktualnych danych koniecznych do korzystania z usług, które pozostają w gestii wielu podmiotów. Usługą aplikacyjną, pełniącą funkcję integratora, jest szyna usług Geoportalu. Szyna usług stanowi jednolity punkt dostępu dla wszystkich klientów usług świadczonych przez system Geoportal.

implementacja

Architektura udostępniania danych przez Geoportal INSPIRE, krajowy i branżowy

Zadanie związane z implementacją i utrzymaniem usług INSPIRE obejmowało wykonanie analizy wymagań i opracowanie architektury systemu Geoportal oraz opisanie architektury usług katalogowych w Polsce zgodnie z paradygmatem SOA, jak również wytworzenie narzędzi pomocniczych, m.in. narzędzi zarządzania publikacją danych i usług systemu Geoportal, narzędzi zarządzania treścią witryny Geoportal, narzędzi gromadzenia, zarządzania i publikowania różnych zbiorów danych oraz aplikacji monitorowania i sprawozdawczości.

Wytworzenie narzędzi do zarządzania publikacją danych i usług systemu Geoportal obejmowało:

  • rozszerzenie funkcjonalności serwera usług danych przestrzennych (m.in. w zakresie implementacji rozwiązań umożliwiających publikację usług będących produktami przedmiotowego zamówienia, usług związanych ze skalowaniem serwera usług danych przestrzennych oraz dostarczenie oprogramowania modułu zarządzania usługami pozwalającego na zarządzenie udostępnianymi usługami),
  • stworzenie schematu oraz bazy danych metadanych zgodnie z wcześniej opracowanym projektem i wypełnienie jej metadanymi danych i usług udostępnianych przez węzeł centralny oraz metadanymi będącymi produktem zamówienia na harmonizację,
  • rozszerzenie funkcjonalności serwera katalogowego (m.in. w zakresie operacji transakcyjnych, harvestingu i implementacji zapytań rozproszonych (distributed query) zgodnie ze specyfikację CSW 2.0.2 oraz współdziałania z bazą danych metadanych),
  • dostarczenie oprogramowania klienta WWW metadanych, zintegrowanego z edytorem i walidatorem metadanych, umożliwiającego zarządzanie zawartością katalogu metadanych.

Nowa witryna informacyjna, wykonana w ramach Projektu Geoportal 2, przystosowana jest do prezentacji kolejnych funkcjonalności, a opracowany interfejs użytkownika ułatwia korzystanie z serwisu osobom niedowidzącym. W ramach zrealizowanych prac rozszerzona została również funkcjonalność klienta WWW usług wyszukiwania i przeglądania, dzięki czemu przeglądanie i wyszukiwanie danych jest dużo prostsze. Dodatkowo, zoptymalizowany został interfejs użytkownika oraz opracowana integracja ze sklepem internetowym. Na potrzeby pobierania danych, przygotowany został, działający publicznie i podłączony do Geoportalu, klient pobierania danych.

Wytworzone w ramach Implementacji narzędzia umożliwiają gromadzenie, zarządzanie i publikowanie różnych zbiorów danych.

Narzędzia wytworzone dla zdjęć lotniczych umożliwiają zarządzanie zdjęciami lotniczymi, import zdjęć oraz automatyczną i półautomatyczną klasyfikację i kalibrację zdjęć. Ponadto stworzona została baza danych zawierająca referencje do zeskanowanych zdjęć z PZGiK oraz utworzone zostały metadane dla danych. W celu publikacji zdjęć lotniczych stworzone zostało oprogramowanie klienta WWW zdjęć lotniczych, a także zapewniony został dostęp do danych za pomocą usług przeglądania i pobierania.

Dla ortofotomap rozszerzona została funkcjonalność modułu zarządzania ortofotomapami (m.in. w zakresie importu wielu plików, hurtowego przetwarzania danych, konwersji danych, wymuszania aktualizacji usług publikacji oraz zarządzania statusami ortofotomap). Magazyn ortofotomap został uzupełniony o referencje do wszystkich ortofotomap. Ortofotomapy zostały również udostępnione z pomocą usług przeglądania i pobierania,

Utworzony został magazyn skorowidzów materiałów kartograficznych udostępnianych przez GUGiK w formacie cyfrowym lub analogowym. Magazyn ten został zasilony aktualnie istniejącymi skorowidzami. Utworzone zostało oprogramowanie umożliwiające zarządzanie skorowidzami o charakterze arkuszowym, zintegrowane z aplikacją gospodarowania PZGiK, a także zapewniony został dostęp do danych za pomocą usługi przeglądania.

Dla danych NMT utworzony został magazyn danych (m.in. utworzone zostały schemat oraz baza danych zawierająca dane NMT w skali 1:10 000 i na podstawie NMT w postaci wektorowej utworzony został NMT w postaci rastrowej w wersji cieniowanej i hipsometrycznej).Narzędzia dla danych NMT umożliwiają import danych NMT z formatów źródłowych oraz automatyczną zamianę na postać rastrową w wersji cieniowanej i hipsometrycznej, jak również konwersję danych do spójnego zboru w formie wymaganej przez usługi publikacji. Usługi przeglądania oraz pobierania danych dla NMT udostępnione zostały publicznie. Dane pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym. Wykorzystanie technologii kafelkowania pozwala na zoptymalizowanie przeglądania zasobów.

Dostarczone narzędzia umożliwiają import danych zgromadzonych w Bazie Osnów do systemu gromadzenia danych, w połączeniu z działaniem związanym z utworzeniem bazy danych zawierającej informacje o wszystkich punktach osnowy zarejestrowanych w Banku Osnów pozwalają na udostępnienie publiczne usług przeglądania i pobierania danych. Dane o osnowie pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym.

Rozwój narzędzi do zarządzania Topograficzną Bazą Danych (TBD) obejmuje integrację narzędzi z Krajowym Systemem Zarządzania BDOT. Zakres danych przechowywanych w magazynie danych TBD rozszerzony został o dane pochodzące z BDOT. Usługi przeglądania oraz pobierania danych TBD udostępnione zostały publicznie. Dane pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym. Wykorzystanie technologii kafelkowania pozwala na zoptymalizowanie przeglądania zasobów.

Dla zbioru danych PRNG wykonane zostały prace związane z rozszerzeniem magazynu oraz konwersji danych źródłowych do spójnego zbioru w formie wymaganej przez usługi publikacji danych. Usługi przeglądania oraz pobierania danych PRNG udostępnione zostały publicznie. Dane pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym.

Dla zbioru PRG przygotowane zostały usługi przeglądania oraz pobierania danych PRNG udostępniane publicznie. Dane pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym. Udostępniane dane mogą być generalizowane w stosunku do danych źródłowych.

Wytworzone narzędzia do gromadzenia i publikowania BDO opierają się na metadanych opisujących zbiory BDO oraz wygenerowanych kaflach danych BDOO w różnych układach współrzędnych. Dla zbioru BDO przygotowane zostały usługi przeglądania oraz pobierania danych udostępniane publicznie. Dane pobierane są w postaci plików GML zgodnych z opracowanym schematem aplikacyjnym. Wykorzystanie technologii kafelkowania pozwala na zoptymalizowanie przeglądania zasobów.

W zakresie publikowania i zarządzania danymi INSPIRE stworzony został moduł zarządzania danymi INSPIRE, zintegrowany z narzędziami do harmonizacji danych. Utworzony również zostanie magazyn danych INSPIRE, który zasilony został danymi wytworzonymi w ramach zamówienia na harmonizację danych. Dla zbioru danych INSPIRE przygotowane zostały usługi WMS, WFS, WCTS, WMTS udostępniane publicznie.

Aplikację pomocniczą do zarządzania zasobem PZGiK stanowi sklep internetowy. Narzędzie to zintegrowane jest z klientem WWW przeglądania i wyszukiwania danych oraz klientem pobierania. Oprogramowanie dostarcza standardowe funkcjonalności sklepu internetowego (wyszukiwanie asortymentu za pomocą kryteriów atrybutowych i przestrzennych, śledzenie statusu realizacji zamówienia, różne modele płatności itp.) jak również specyficzne dla typu asortymentu (np. wyszukiwanie asortymentu spełniającego kryteria analiz oraz zapytań przestrzennych).

W ramach implementacji wytwarzane również są narzędzia do monitorowania i sprawozdawczości INSPIRE dla monitoringu wewnętrznego oraz zewnętrznego.

Moduł SDI

Podstawowym zadaniem Modułu SDI jest przechowywanie, zarządzanie i udostępnianie danych oraz metadanych będących w dyspozycji użytkownika Modułu za pomocą usług danych przestrzennych. Dodatkowo moduł ten umożliwia wymianę danych z innymi węzłami infrastruktury informacji przestrzennej (innymi użytkownikami wykorzystującymi SDI – np. podmiotami rządowymi oraz samorządowymi) oraz zapewnia synchronizacje baz danych przestrzennych z wykorzystaniem usług danych przestrzennych.

modul-SDI

Możliwe powiązania topologiczne Modułu SDI

Węzły lokalne SDI współdziałają w tzw. topologii gwiazdy, tzn. podłączone są do jednego punktu centralnego jakim jest Węzeł centralny SDI.

modul-SDI-1

Elementy składowe węzła lokalnego SDI

Elementy wchodzące w skład SDI to:

  1. Przestrzenna baza danych – umożliwia przechowywanie zbiorów danych przestrzennych, przestrzenne indeksowanie przechowywanych danych w celu przyspieszenia odpowiedzi na wysłane do niej zapytanie oraz przechowywanie danych we wskazanym przez użytkownika układzie współrzędnych;
  2. System zarządzania przestrzenną bazą danych – umożliwia przeprowadzenie czynności administracyjnych związanych z zarządzaniem przestrzenną bazą danych jak np. zarządzanie użytkownikami bazodanowymi oraz ich prawami, modyfikowanie bazy danych, przeglądanie i modyfikowanie danych;
  3. Narzędzie do zasilania bazy danych SDI – umożliwia zasilenie przestrzennej bazy danych (m.in. plikami GML oraz plikami SWDE) w dwóch trybach: trybie inicjalnym (pierwsze zasilenie bazy danych przez użytkownika) oraz w trybie przyrostowym (aktualizacja nowymi danymi). Narzędzie pozwala również na monitorowanie wszelkich czynności związanych z przetwarzaniem danych przestrzennych np. ich wersjonowanie;
  4. Serwer Danych Przestrzennych – umożliwia publikację usług danych przestrzennych z wykorzystaniem:
    • Usługi WMS (ang. Web Map Service) – obrazowa reprezentacja danych geograficznych;
    • Usługi WFS (ang. Web Feature Service) – udostępnianie danych w postaci wektorowej pozwalając na pobieranie i wykonywanie operacji na danych;
    • Usługi WMTS (ang. Web Map Tile Service) – obrazowa reprezentacja danych geograficznych, które uprzednio zostały przygotowane do postaci macierzy kafli;

Źródłem danych dla Serwera Danych Przestrzennych jest Przestrzenna baza danych lub inne źródła danych: baza Oracle, baza PostgreSQL, pliki: SHP, GML, GeoTIFF.

  1. Serwer Usług Katalogowych – umożliwia przechowywanie, tworzenie i udostępnianie zasobu metadanych. Funkcjonalność serwera usług katalogowych realizowana jest poprzez usługę zgodną ze specyfikacją CSW 2.0.2 (OpenGIS® Catalogue Services Specification). Serwer Usług Katalogowych będzie wykorzystywał narzędzia takie jak edytor i walidator metadanych stworzone w ramach projektu GEOPORTAL 2 i udostępniane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii;
  2. Narzędzia do zarządzania synchronizacją węzłów lokalnych (instancji Modułu SDI) - zapewniają i usprawniają zarządzanie przepływem danych w ramach Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Funkcjonalność narzędzia pozwala na:
    • podział węzłów lokalnych na grupy, gdzie do danej grupy węzłów przypisane są określone modele synchronizacji;
    • określenie sposobu synchronizacji: zakresu danych do synchronizacji (danych i ich atrybutów), kierunku przepływu danych (od węzła/do węzła), modelu synchronizacji danych.

Moduł SDI umożliwia dowolnemu podmiotowi posiadającemu zbiory danych przestrzennych udostępnienie ustandaryzowanych usług danych przestrzennych, pozwalając na zachowanie interoperacyjności oraz ustandaryzowanie dostępu do danych dla użytkowników Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Podmiot korzystający z Modułu SDI wchodzi w skład Infrastruktury Informacji Przestrzennej a przez to ma dostęp do zasobów danych przestrzennych będących w posiadaniu Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii oraz możliwość wymiany (udostępniania i pobierania) danych z innymi podmiotami wykorzystującymi Moduł SDI.

UMM

Uniwersalny Moduł Mapowy (UMM) to zestaw narzędzi aplikacyjnych wspierających działania użytkowników, m.in. poprzez wykonywanie analiz na danych przestrzennych. Przyjęte dla UMM rozwiązania pozwalają na zastosowanie jednolitej architektury oraz wykorzystanie we wszystkich modułach m.in.:

  • wspólnej szyny usług GUGIK,
  • wspólnych usług uwierzytelniania i autoryzacji,
  • wspólnej polityki bezpieczeństwa,
  • jednolitego systemu monitoringu i raportowania,
  • jednolitego dostępu do danych przestrzennych, zdeponowanych w magazynach danych Geoportal.

Obecnie rozwiązanie UMM dedykowane jest dla służb ratunkowych – powstało w oparciu o wymagania służb (w tym obsługa urządzeń mobilnych), jednakże jego funkcjonalność (w szczególności zaawansowane metody analityczne) mogą być wykorzystywane również przez innych odbiorców. Istnieje możliwość dostosowania Modułu do indywidualnych wymagań użytkowników.

Podstawowe funkcjonalności UMM to:

  1. dostęp do danych przestrzennych za pomocą Modułu SDI,
  2. zarządzanie danymi przestrzennymi zdeponowanymi w bazach danych Uniwersalnego Modułu Mapowego w zakresie:
    • wizualizacji danych przestrzennych,
    • wyszukiwania obiektów przestrzennych za pomocą zadanych parametrów,
    • analiz przestrzennych danych (np. wyświetlenie miejsca, gdzie występują określone zdarzenia, analiza natężenia zdarzeń),
    • analiz statystycznych danych (np. analiza trendu, prognozowanie),
    • analiz sieciowych (np. wyznaczanie tras dojazdu, wyznaczanie najbliższych lokalizacji obiektów),
    • importu/eksportu danych,
  3. przygotowanie wydruków kartograficznych (map),
  4. przygotowanie i generowanie raportów.

UMM działa w oparciu o referencyjne dane przestrzenne, których dysponentem jest Główny Urząd Geodezji i Kartografii oraz dane o charakterze geoprzestrzennym podmiotu/podmiotów korzystającego z Uniwersalnego Modułu Mapowego. UMM może wykorzystywać rozwiązanie Modułu SDI w zakresie zarządzania i dostępu do danych przestrzennych.

UMM

Model wykorzystania UMM

Użytkownik UMM ma dostęp do narzędzi aplikacyjnych UMM, które działają na referencyjnych danych przestrzennych GUGIK oraz na danych o charakterze geoprzestrzennym zdeponowanych przez użytkowników Modułu SDI. Oznacza to, że im więcej danych przestrzennych zostanie zdeponowanych w Magazynie danych węzła centralnego SDI, tym większe będą możliwości analityczne Uniwersalnego Modułu Mapowego.

Infrastruktura techniczna geoportalu

Obecnie wykorzystywana infrastruktura techniczna systemu Geoportal oparta została o infrastrukturę dostarczoną w ramach realizacji projektu geoportal.gov.pl. Działania związane z infrastrukturą techniczną prowadzone w ramach projektu Geoportal 2, skupiły się na utrzymaniu zastanej infrastruktury, optymalizacji jej wykorzystania oraz zrównoważonym rozwoju. Istniejąca infrastruktura systemu Geoportal jest utrzymywana zgodnie z opracowanymi procedurami opartymi o dobre praktyki ITIL.

Rozbudowa infrastruktury technicznej, mająca na celu dostosowanie zastanej infrastruktury do potrzeb projektu Geoportal 2, oparta została o wyniki wymiarowania usług projektu Geoportal 2. Zastosowana metoda pozwoliła uzyskać wyniki dotyczące liczby operacji biznesowych w rozkładzie na usługi biznesowe, liczby wolumenu danych w rozkładzie na usługi biznesowe oraz wskaźniki wyrażające wydajność warstwy aplikacji oraz bazodanowej wyrażone w jednostkach stanowiących standard przemysłowy. Uzyskane wyniki pozwoliły na optymalne zaplanowanie jej rozwoju.

Rozbudowa infrastruktury objęła m.in. następujące działania:

  • zapewnienie dostępu do Internetu o odpowiedniej przepustowości (łącze podstawowe i zapasowe),
  • rozszerzenie licencji na środowisko wirtualizacyjne oraz oprogramowania standardowego serwerów, serwerów aplikacyjnych, baz danych i systemów operacyjnych oraz innego oprogramowania,
  • rozbudowa infrastruktury sieciowej,
  • utworzenie mechanizmów monitorowania infrastruktury,
  • rozbudowa infrastruktury zapewniającej bezpieczeństwo,
  • rozbudowa infrastruktury sprzętowej.

Istotnym czynnikiem optymalizującym wykorzystanie infrastruktury było wykorzystanie platformy konsolidacyjnej w warstwie bazy danych i przestrzeni dyskowej. Zastosowanie takiego rozwiązania zapewniło wysoką wydajność środowiska, która została osiągnięta dodatkowo przy wykorzystaniu mniejszej ilości procesorów bazodanowych i innych zasobów sprzętowych niż miałoby to miejsce w przypadku architektury tradycyjnej. Mniejszy okazał się również całościowy koszt, co związane było m.in. z optymalizacją ilości rdzeni procesorów bazodanowych, mniejszym zapotrzebowaniem na moc obliczeniową serwerów oraz łatwiejszym i mniej pracochłonnym zarządzaniem środowiskiem. Zastosowanie platformy konsolidacyjnej pozwala również na szybki proces identyfikacji i odtworzenia ewentualnych problemów w środowisku zintegrowanym, objętym jednolitą usługą wsparcia oraz możliwość elastycznego i automatycznego przydzielania zasobów platformy bazodanowej, w tym mocy obliczeniowej serwerów i przepustowości do dysków w zależności od bieżących potrzeb.