Mapy topograficzne

Mapa topograficzna jest opracowaniem kartograficznym w skalach od 1:10 000 do 1:100 000 o treści ogólnogeograficznej, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów topograficznych. Standardy opracowania map topograficznych określa Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych. Mapy topograficzne przeznaczone są do zaspakajania różnorodnych potrzeb gospodarczych, a w szczególności: do wykonywania obliczeń geodezyjno-kartograficznych, sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego i ich realizacji, rozwiązywania problemów naukowo-badawczych, studiów nad terenem i oceny specyfiki terenu, jako materiał podkładowy do opracowywania map tematycznych, do celów zarządzania kryzysowego, do celów wojskowych, w turystyce czy archeologii. Mapy topograficzne w wiarygodny i z odpowiednią do skali szczegółowością odzwierciedlają stan terenu, jego typowe cechy i charakterystyczne właściwości. Obraz terenu przedstawiany jest za pomocą umownych znaków graficznych, zgodnie z zasadami redakcji map.

Mapy topograficzne dostępne w centralnej części państwowego zasobu geodezyjnego i  kartograficznego (dalej „czgik”), zostały opracowane w oparciu o wcześniej obowiązujące przepisy, na podstawie pomiarów terenowych, metod fotogrametrycznych lub metod kombinowanych. Mapy te są dostępne w skalach 1:10 000, 1:25 000, 1:50 000 oraz 1:100 000 i wykonane w układach współrzędnych  „1942”, „1965”, „1992” , "GUGiK 80" oraz „WGS-84”. Mapy topograficzne są udostępniane w postaci plików rastrowych (skanów map) w formacie tiff lub geotiff lub w postaci drukowanej.

Dodatkowo mapy w skali 1:50 000 w układzie WGS-84, tak zwana „Vector Smart Map Level 2” („Inteligentna Mapa Wektorowa Poziomu 2”) – oznaczana skrótem VMap2 udostępniana jest w formacie shapefile. Treść tego opracowania jest określona schematem pojęciowym obejmującym 110 klas obiektów zgrupowanych w dziewięciu warstwach tematycznych: granice, rzeźba, fizjografia, transport, budowle i urządzenia, hydrografia, roślinność, przemysł, aeronautyka. Mapy zostały opracowane w podwójnym kroju arkuszowym.

Ponadto, w czgik zgromadzono ok. 3000 arkuszy numerycznej mapy topograficznej w wersji podstawowej (szkieletowej), opracowanych zgodnie z instrukcją „Zasady redakcji map topograficznych 1 : 10 000 wzory znaków” (rok 1999) i są one udostępniane w formacie dgn.

Grafika przedstawiająca mapę topograficzną w skali 1:25 000 w układzie „PL-1965”

Rysunek 1. Mapa topograficzna w skali 1:25 000 w układzie „PL-1965”.

 

Mapy ogólnogeograficzne

Mapy ogólnogeograficzne opisują podstawowe obiekty i zjawiska geograficzne. Standardy opracowania map ogólnogeograficznych określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych.

Mapy ogólnogeograficzne dostępne w czgik to mapy przeglądowe w skali 1:250 000, 1:500 000, 1 000 000 i 1:4 000 000. Mapy ogólnogeograficzne powstały na podstawie bazy danych ogólnogeograficznych, w której zgromadzono dane ze szczegółowością odpowiadającą skali 1:250 000. Dane z tej bazy zostały poddane generalizacji i agregacji, co umożliwiło opracowanie baz danych o stopniach szczegółowości właściwych dla skal:1:500 000, 1:1 000 000 i 1:4 000 000, a następnie opracowanie map ogólnogeograficznych.

Mapy ogólnogeograficzne udostępniane są w postaci wektorowej w formacie PostScript (*.eps) oraz w postaci rastrowej w formacie jpg. Bazy danych ogólnogeograficznych, na podstawie których opracowano te mapy, udostępniane są w formacie Shapefile (*.shp).

W 2011 r., na zlecenie GUGiK, została opracowana mapa ogólnogeograficzna w skali 1:500 000 (rys. 2). Mapę opracowano w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krugera z południkiem osiowym 190 długości geograficznej wschodniej i w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „1992”. Postać cyfrowa mapy udostępniana jest w formacie wektorowym PostScript (*.eps) oraz rastrowym PDF.

Grafika przedstawiająca mapę ogólnogeograficzną w skali 1:500 000

Rysunek 2. Mapa ogólnogeograficzna w skali 1:500 000

 

Mapy tematyczne

Mapa hydrograficzna Polski dostępna w czgik przedstawia chwilowy stan i warunki obiegu wody w okresie kartowania w powiązaniu ze środowiskiem geograficznym. Mapa ta została opracowana na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:50 000 w układach współrzędnych płaskich prostokątnych „PL-1942”, „PL- 1965” i „PL-1992”. Treść mapy uzupełniają komentarze umieszczone na odwrocie mapy. Komentarze do mapy hydrograficznej zawierają ogólną przyrodniczą charakterystykę obszaru przedstawionego na arkuszu oraz m.in.: charakterystykę opadów, wód powierzchniowych i wód podziemnych ze szczególnym uwzględnieniem ich zanieczyszczenia oraz przeobrażeń stosunków wodnych.

Grafika przedstawiająca przykład mapy hydrograficznej Polski w skali 1:50 000

Rysunek 3. Przykład mapy hydrograficznej Polski w skali 1:50 000

Mapy hydrograficzne zgromadzone w czgik dostępne są w formacie TAB z komentarzami dla układu „PL-1942” oraz w formacie TAB i shapefile (SHP) z komentarzami dla układu „PL- 1992”.

W ramach projektu EnviDMS zostało opracowanych kilkadziesiąt arkuszy mapy hydrograficznej w skali 1:10 000 i kilkaset arkuszy w skali1:50 000 w układzie „PL-1992”. Mapy te są udostępniane w formatach shapefile, mdb, gml - w zależności od arkusza.

Grafika przedstawiająca przykład mapy hydrograficznej EnviDMS Polski w skali 1:10 000

Rysunek 4. Przykład mapy hydrograficznej EnviDMS Polski w skali 1:10 000

Mapa sozologiczna Polski to mapa przedstawiająca stan środowiska przyrodniczego oraz przyczyny i skutki przemian zachodzących w środowisku pod wpływem różnych procesów, a także przedstawiająca sposoby ochrony naturalnych wartości tego środowiska. Mapa ta została opracowana na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:50 000 w układach współrzędnych płaskich prostokątnych „PL-1942” i „PL-1992”. Treść mapy uzupełniają komentarze umieszczone na odwrocie mapy. Komentarze dla mapy sozologicznej zawierają również m.in. informacje na temat zagrożeń i degradacji wód powierzchniowych i podziemnych, przedstawiona jest także ogólna ocena stanu środowiska i wskazania dotyczące jego kształtowania i ochrony.

Grafika przedstawiająca przykład mapy sozologicznej Polski w skali 1:50 000

Rysunek 5. Przykład mapy sozologicznej Polski w skali 1:50 000

Mapa administracyjna Polski przedstawia granice administracyjne województw, powiatów i miast na prawach powiatów, granice gmin, granice miast w obrębie gmin oraz granice dzielnic Warszawy. Mapa została opracowana w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „PL - 1992” w skali 1:500 000 w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krugera z południkiem osiowym 19o długości geograficznej wschodniej

Grafika przedstawiająca mapę administracyjną Polski w skali 1:500 000

Rysunek 6. Mapa administracyjna Polski w skali 1:500 000

Mapa krajobrazowa Polski przedstawia granice administracyjne, osadnictwo, sieć dróg, linie kolejowe, morskie trasy promowe, hydrografia, granice parków narodowych i krajobrazowych, cieniowanie, przełęcze, skały, jaskinie, porty lotnicze, porty morskie, węzły na autostradach i drogach krajowych dwujezdniowych, nazewnictwo, obszary leśne, puszcze, wyspy, półwyspy, przylądki, punkty wysokościowe, przełęcze, przejścia graniczne, parki narodowe, parki krajobrazowe. Mapa została opracowana w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „PL-1992” w skali 1:500 000, w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krugera z południkiem osiowym 19o długości geograficznej wschodniej.

Grafika przedstawiająca mapę krajobrazową Polski w skali 1:500 000

Rysunek 7. Mapa krajobrazowa Polski w skali 1:500 000

Mapy administracyjne i krajobrazowe są udostępnianie w formacie wektorowym PostScript (*.eps) oraz rastrowym PDF.

Mapa glebowo-rolnicza przedstawia przestrzenną zmienność siedliska glebowego oraz zawiera informacje dotyczące ważniejszych właściwości fizycznych i przydatności rolniczej gleby. Mapy glebowo-rolnicze dostępne w czgik opracowane są w skali 1:5000. Obejmują one obszar województw kujawsko-pomorskiego, opolskiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego i są udostępniane w postaci cyfrowej w formie profili glebowych oraz skanów map w formacie rastrowym (tif).

Grafika przedstawiająca mapę glebowo-rolniczą w postaci rastrowej

Rysunek 8. Mapa glebowo-rolnicza w postaci rastrowej

 

Mapy specjalne

„Atlas geograficzny Polski” dla niewidomych i słabowidzących stanowi kompleksowe opracowanie tyflologiczne obejmujące zagadnienia ogólnogeograficzne i tematyczne z obszaru Polski. Atlas składa się z 34 map skompletowanych w II tomach. Treść map atlasu obejmuje trzy grupy tematyczne: środowisko geograficzne Polski (11 plansz), zagadnienia społeczno-ekonomiczne (19 plansz), Polska w szerszym kontekście geograficznym i politycznym (4 plansze).

Atlas opracowany został w  dwóch wersjach wydawniczych:

  1. cyfrowej - oddzielnie dla dwóch technologii druku i tłoczenia reliefowego: papieru puchnącego oraz termoformowania (rys. 8 i 9),
  2. drukowanej (w technologii termoforowania) (rys. 10).

Grafika przedstawiająca przykład map w wersji do druku i termouwypuklenia w technologii papieru puchnącego

Rysunek 9. Przykład map w wersji do druku i termouwypuklenia w technologii papieru puchnącego

Grafika przedstawiająca przykład map w wersji do druku i wytłoczenia w technologii termoformowania

 Rysunek 10. Przykład map w wersji do druku i wytłoczenia w technologii termoformowania

Grafika przedstawiająca przykład map w wersji drukowanej w technologii termoformowania

Rysunek 11. Przykład map w wersji drukowanej w technologii termoformowania

Pliki cyfrowe są udostępniane bezpłatnie zarówno w postaci wektorowej (pliki formatu CDR), jak i w postaci rastrowej (pliki formatu PDF, TIF oraz JPG).

 

Dostępność usług przeglądania map

Mapy topograficzne, ogólnogeograficzne oraz tematyczne można przeglądać z wykorzystaniem usług WMS i WMTS, które standardowo podłączone są w serwisie www.geoportal.gov.pl. Usługi można także podłączyć w dowolnym oprogramowaniu, które potrafi takie standardy wykorzystywać (np. QGIS).

Grafika przedstawiająca przykład prezentacji mapy topograficznej w Geoportalu

Rysunek 12. Przykład prezentacji mapy topograficznej w Geoportalu

Informacje o wszystkich usługach prezentujących mapy topograficzne, ogólnogeograficzne oraz tematyczne, prowadzonych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii można znaleźć w menu głównym serwisu www.geoportal.gov.pl w pozycji „Usługi/Usługi przeglądania WMS i WMTS” (rys. 13).

Grafika przedstawiająca usługi dotyczące map topograficznych

Rysunek 13. Usługi dotyczące map topograficznych

Szczegółowy zasięg dostępnych map topograficznych w danej skali i danym układzie można zweryfikować w serwisie http://www.geoportal.gov.pl/ w sekcji Skorowidze w grupie warstw Topografia -> Mapy topograficzne. Szczegółowy zasięg dostępnych map tematycznych można zweryfikować również w sekcji Skorowidze, w grupie warstw Opracowania tematyczne (rys. 14)

Grafika przedstawiająca skorowidze prezentujące dostępność map topograficznych

Rysunek 14. Skorowidze prezentujące dostępność map topograficznych

 

Udostępnianie map

Udostępnianie map topograficznych, ogólnogeograficznych oraz tematycznych i specjalnych odbywa się na podstawie wniosku o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub poprzez PORTAL PZGiK

Grafika przedstawiająca stronę startową portalu PZGIK umożliwiającego pozyskanie map topograficznych

Rysunek 15. Portal PZGIK umożliwiający pozyskanie map topograficznych

Mapy specjalne w postaci cyfrowej są dostępne bezpłatnie i możliwe do dowolnego wykorzystania. Pobieranie map specjalnych w postaci cyfrowej jest możliwe z serwisu www.geoportal.gov.pl, w którym w sekcji "Dane do pobrania" widoczna jest grupa warstwa "Topografia", a tam z kolei warstwa "Opracowania tyflologiczne". Po włączeniu wymienionej warstwy po kliknięciu w dowolnym obszarze Polski, będą dostępne do pobrania mapy tyflologiczne w formie cyfrowej (papier puchnący lub termoformowanie) (rys. 16).

Grafika przedstawiająca stronę geoportalu podczas pobierania danych BDOT10k

Rysunek 16. Pobieranie danych BDOT10k

Pobieranie opracowań tyflologicznych w serwisie www.geoportal.gov.pl realizowane jest przez usługę WMS, a konkretnie przez jej funkcję GetFeatureInfo, która w miejscu kliknięcia, jako atrybut udostępnia link do pobrania odpowiedniego pliku mapy.