Mapy topograficzne
Mapa topograficzna jest opracowaniem kartograficznym w skali od 1:10 000 do 1:100 000 przedstawiającym ogólną treść geograficzną obszaru, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów topograficznych. Standardy opracowania map topograficznych określa Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych. Mapy topograficzne przeznaczone są do zaspakajania różnorodnych potrzeb gospodarczych, a w szczególności: do wykonywania obliczeń geodezyjno-kartograficznych, sporządzania planów zagospodarowania przestrzennego i ich realizacji, rozwiązywania problemów naukowo-badawczych, studiów nad terenem i oceny specyfiki terenu, jako materiał podkładowy do opracowywania map tematycznych, do celów zarządzania kryzysowego, do celów wojskowych, w turystyce czy archeologii. Mapy topograficzne w sposób wiarygodny i z odpowiednią do skali szczegółowością odzwierciedlają stan terenu, jego typowe cechy i charakterystyczne właściwości. Obraz terenu przedstawiany jest za pomocą umownych znaków graficznych, zgodnie z zasadami redakcji map.
Mapy topograficzne dostępne w centralnej części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej czgik), zostały opracowane w oparciu o wcześniej obowiązujące przepisy, na podstawie pomiarów terenowych, metod fotogrametrycznych lub metod kombinowanych. Mapy te są dostępne w skalach:
1:10 000 – wykonane w układach współrzędnych: „1942”, „1965”, „1992”;.
1:25 000 – wykonane w układzie współrzędnych „1965”;
1:50 000 – wykonane w układach współrzędnych: „1942”, „1965”, „1992”, „WGS-84”;
1:100 000 – wykonane w układzie współrzędnych „GUGiK 80”.
Pokrycie obszaru kraju opracowanymi arkuszami map topograficznych w poszczególnych skalach i układach współrzędnych, zostało przedstawione odpowiednią kolorystyką skorowidzów w serwisie geoportal.gov.pl – kompozycja np. ‘Pobierz dane’, warstwa ‘Skorowidze’ w oknie ‘Zawartość mapy’, grupa ‘Topografia’ i rozwinięcie podgrupy ‘Mapy topograficzne’.

Kliknięcie w wybrany arkusz na mapie przy ‘wciśniętej’ ikonce ’Identyfikacja’
pozwala uzyskać bardziej szczegółowe informacje o opracowanym arkuszu (godło, skala, aktualność, format).

Mapy topograficzne są udostępniane w postaci plików rastrowych (skanów map) w formacie tiff lub geotiff lub w postaci drukowanej.
Ponadto, w czgik zgromadzono ok. 3000 arkuszy numerycznej mapy topograficznej w wersji podstawowej (szkieletowej), opracowanych zgodnie z instrukcją „Zasady redakcji map topograficznych 1:10 000 wzory znaków” (rok 1999) i są one udostępniane w formacie dgn.
Dostępność, aktualność, format są różne dla każdej skali, układu i wybranego obszaru.
Aktualność topograficzna opracowań w skali kraju (w podziale na skale i układy, z zaznaczeniem tych, które zapewniają pełne pokrycie) to:
skala 1:10 000:
- układ „1965” – lata ’70 – ‘90 – pełne pokrycie kraju (8590 arkuszy),
- układ „1942” – lata ‘90 (1428 arkuszy),
- układ „1992” – połowa lat ’90 – połowa lat dwutysięcznych (4022 arkusze);
skala 1:25 000:
- układ „1965” – lata ’70 – ’90 – pełne pokrycie kraju (2342 arkusze);
skala 1:50 000:
- układ „1965” – lata ’70 – ’80 – pełne pokrycie kraju (652 arkusze),
- układ „1942” – połowa lat ‘90 (48 arkuszy),
- układ „1992” – połowa lat ’90 – połowa lat dwutysięcznych (554 arkusze);
skala 1:100 000:
- układ „GUGiK 80” – lata ’80 – pełne pokrycie kraju (286 arkuszy).
Serwis geoportal.gov.pl umożliwia użytkownikowi każdorazowo samodzielną weryfikację i wybór (w oparciu o uzyskane informacje szczegółowe o dostępności, aktualności oraz formacie) opracowań, spełniających indywidualne wymagania. Służą temu usługi przeglądania WMS i WMTS (standardowo – podłączone w serwisie) wybranych kategorii danych przestrzennych zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.

W grupie ‘Mapy topograficzne, ogólnogeograficzne i tematyczne’ umieszczone zostały usługi umożliwiające przeglądanie rastrów. Mogą one zostać wyświetlone w ‘Geoportalu krajowym’ (po kliknięciu ikonki
– ‘Pokaż w geoportalu’) lub w dowolnym oprogramowaniu, które potrafi takie standardy wykorzystywać (np. QGIS), po podłączeniu dzięki skopiowaniu adresu usługi z dostępnego ‘Linku do adresu usługi’.

W Geoportalu w kompozycji ‘Pobierz dane’ wśród warstw ‘Zawartość mapy’, w grupie ‘Dane Archiwalne’, w podgrupie ‘Topografia’ podłączone zostały usługi przeglądania skanów map topograficznych (widok przełącza się między mapami różnych skal i układów współrzędnych adekwatnie od zmiany skali widoku).

Wśród usług (również standardowo podłączonych w geoportalu – w kompozycji ‘Pobierz dane’) dostępne są również ‘Skorowidze’, które dostarczają szczegółowych informacji o każdym dostępnym dla wybranego miejsca kraju arkuszu mapy topograficznej.
Umożliwia to użytkownikowi zainteresowanemu uzyskaniem mapy topograficznej, samodzielną weryfikację (przed złożeniem wniosku o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego):
- aktualności,
- dostępnych formatów danych (raster, wektor, druk),
- skali i układu współrzędnych,
wybranego opracowania.











Udostępnianie map
Udostępnianie materiałów centralnego zasobu geodezyjnego i kartograficznego odbywa się na podstawie wniosku o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i jest odpłatne (zgodnie z art. 40a ust. 1 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne). Wniosek może zostać złożony on-line poprzez dedykowany serwis Portal PZGiK, w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem elektronicznym (przez ePUAP, e-mail gugik@gugik.gov.pl) lub w formie pisemnej (podpisany odręcznie i wysłany pocztą tradycyjną). Szczegółowe informacje wraz z formularzami wniosków znajdują się na www.gov.pl/web/gugik/dane-udostepniane-na-wniosek.

Kolejne kroki składania wniosku przez Portal PZGiK pozwalają na wybór rodzaju, skali, układu współrzędnych i formatu danych (na podkładzie mapowym, w zależności od dostępności, zmienia się przedstawiona półprzezroczystą nakładką siatka podziału arkuszowego).

Odpowiednie przybliżenie pozwala na ‘odczytanie’ i wybór konkretnego godła mapy.

Ikonka Identyfikacja
umożliwia uzyskanie podstawowych informacji o wybranym arkuszu.

Aktualność każdego z wybranych arkuszy (wykaz godeł mapy dostępny jest na etapie ‘Zakres rzeczowy wniosku’) należy sprawdzić przed złożeniem zamówienia.

Weryfikację aktualności umożliwia serwis geoportal.gov.pl, w kompozycji ‘Pobierz dane’. Wśród warstw ‘Zawartość mapy’, w grupie ‘Skorowidze’, w podgrupie ‘Topografia’, podłączone są usługi przeglądania WMS i WMTS skorowidzów poszczególnych opracowań.

Część danych zgromadzonych w centralnej części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego udostępniana jest nieodpłatnie. W tej grupie, spośród opisanych wyżej map topograficznych, ogólnogeograficznych, tematycznych i specjalnych, znajdują się opracowania tyflologiczne w wersji cyfrowej,
Są to dane do samodzielnego, bezpłatnego pobrania z serwisu geoportal.gov.pl z sekcji ‘Dane do pobrania’ wśród warstw ‘Zawartość mapy’ kompozycji ‘Pobierz dane’.

Pobieranie w serwisie geoportal.gov.pl realizowane jest przez usługę WMS, a konkretnie przez jej funkcję GetFeatureInfo, która w miejscu kliknięcia, jako atrybut udostępnia link do pobrania odpowiedniego pliku mapy.
Mapy ogólnogeograficzne
Mapy ogólnogeograficzne opisują podstawowe obiekty i zjawiska geograficzne. Standardy opracowania map ogólnogeograficznych określa Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych.
W 2011 r., na zlecenie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, została opracowana mapa ogólnogeograficzna w skali 1:500 000. Mapę opracowano w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krugera z południkiem osiowym 19° długości geograficznej wschodniej i w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „1992”. Postać cyfrowa mapy udostępniana jest (na wniosek) w formacie:
– rastrowym – pdf,
– wektorowym – PostScript (.eps) w wariancie, gdzie czcionka zamieniana jest na krzywe z podziałem na warstwy, i bez zamiany czcionki na krzywe z podziałem na warstwy.

Weryfikacja dostępności poszczególnych opracowań (skala, format, rodzaj) jest możliwa w ogólnodostępnym serwisie geoportal.gov.pl dzięki usłudze WMS publikującej skorowidze arkuszy map ogólnogeograficznych. Odróżniające się kolorystycznie skorowidze dostępne są w kompozycji ‘Pobierz dane’ – warstwa ‘Skorowidze’ w oknie ‘Zawartość mapy’, grupa ‘Topografia’, podgrupa ‘Mapy ogólnogeograficzne’. Kliknięcie
w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’
pozwala uzyskać bardziej szczegółowe informacje o dostępnych dla wskazanego miejsca opracowaniach mapy ogólnogeograficznej (godło, aktualność, format).

Mapy tematyczne
Mapa hydrograficzna Polski w formie cyfrowej w skali 1:50 000 jest opracowywana i wydawana od końca lat ‘80 dwudziestego wieku. Początkowo była opracowywana w układzie „1942”, potem zastąpił go układ „1992”. W 2015 r. powstała Mapa Hydrograficzna Polski Envi, w ramach Projektu Model bazy danych przestrzennych dotyczących środowiska przyrodniczego wraz z systemem zarządzania w aspekcie kartograficznych opracowań tematycznych – enviDMS, zrealizowanym przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii we współpracy z partnerem zagranicznym – Kartverket (Norwegian Mapping Authority) oraz partnerem krajowym – Krajowym Zarządem Gospodarki Wodnej.
Mapa hydrograficzna dostępna w czgik’u przedstawia chwilowy stan i warunki obiegu wody w okresie kartowania, w powiązaniu ze środowiskiem geograficznym, przepuszczalność gruntów, głębokość występowania pierwszego poziomu wód podziemnych oraz rozmieszczenie wód powierzchniowych i zjawisk hydrograficznych, z uwzględnieniem obiektów gospodarki wodnej, a także tereny zalewane oraz chronione przed zalaniem. Prezentowane są również tereny podmokłe, zasięgi kanalizacji oraz leje depresyjne, a także hydroizobaty, cieki, zbiorniki wodne, źródła, granice topograficznych działów wodnych, a także wszelkie obiekty związane z działalnością człowieka w zakresie gospodarki wodnej: kanały, studnie, tamy, groble, zastawki itp. Pokazywane są także przybliżone granice stref zanieczyszczeń wód podziemnych. Treść mapy uzupełnia lokalizacja punktów pomiarowych (wodowskazów, posterunków itp.).
Mapa ta została opracowana na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:50 000 w układach współrzędnych płaskich prostokątnych „1942”, „1965” i „1992”. Treść mapy uzupełniają komentarze umieszczone na odwrocie mapy. Komentarze do mapy hydrograficznej zawierają ogólną przyrodniczą charakterystykę obszaru przedstawionego na arkuszu oraz m.in.: charakterystykę opadów, wód powierzchniowych i wód podziemnych ze szczególnym uwzględnieniem ich zanieczyszczenia oraz przeobrażeń stosunków wodnych.

Mapy hydrograficzne zgromadzone w czgik dostępne są w formacie TAB z komentarzami dla układu „PL-1942” oraz w formacie TAB i shapefile (SHP) z komentarzami dla układu „PL-1992”. TAB jest formatem plików tworzonych przez program MapInfo.
W ramach projektu EnviDMS zostało opracowanych kilkadziesiąt arkuszy mapy hydrograficznej w skali 1:10 000 i kilkaset arkuszy w skali 1:50 000 w układzie „PL-1992”. Mapy te są udostępniane w formatach shapefile, mdb, gml – w zależności od arkusza.

Weryfikację zakresu pokrycia obszaru kraju arkuszami mapy hydrograficznej, umożliwia serwis geoportal.gov.pl. W ramach kompozycji ‘Pobierz dane’, wśród warstw ’Zawartość mapy’ dostępne są ‘Skorowidze’ również ‘Opracowań tematycznych’. W ramach dostępnych w czgik’u skal i układów, oznaczone zostały kolorystycznie arkusze opracowane, a ‘wyszarzone’ te, które opracowane nie są. Szczegółowe informacje o opracowanym arkuszu (godło, aktualność, format) można uzyskać klikając w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’
.
Dostępne (na wniosek) mapy hydrograficzne to:
- w skali 1:10 000 – układ PL-1992 (w ramach projektu EnviDMS);
- w skali 1:50 000 – układ „1942”, układ „1965”, układ „1992”, układ PL-1992 (w ramach projektu EnviDMS).
Mapy w postaci rastrowej udostępniane są jako tiff lub geotiff z dołączonym jako pdf plikiem komentarza.
Mapa sozologiczna Polski w formie cyfrowej w skali 1:50 000 jest opracowywana i wydawana od początku lat 90 ubiegłego wieku. Początkowo była opracowywana w układzie „1942”, potem zastąpił go układ „1992”. Jest to mapa przedstawiająca stan środowiska przyrodniczego oraz przyczyny i skutki przemian zachodzących w środowisku pod wpływem różnych procesów, a także sposoby ochrony naturalnych wartości tego środowiska. Na mapie oznaczane są elementy treści związane z degradacją wód powierzchniowych i podziemnych, formy degradacji innych komponentów środowiska (powietrza, powierzchni terenu, gleb, lasów), a także podejmowane próby jej przeciwdziałania oraz rozmaite formy ochrony zasobów środowiska.
Mapa ta została opracowana na podkładzie mapy topograficznej w skali 1:50 000 w układach współrzędnych płaskich prostokątnych „1942” i „1992”. Treść mapy uzupełniają komentarze umieszczone na odwrocie mapy. Komentarze dla mapy sozologicznej zawierają również m.in. informacje na temat zagrożeń i degradacji wód powierzchniowych i podziemnych, przedstawiona jest także ogólna ocena stanu środowiska i wskazania dotyczące jego kształtowania i ochrony.
Mapy sozologiczne zgromadzone w czgik’u dostępne są w formacie TAB z komentarzami dla układu „1942” oraz w formacie TAB i shapefile (SHP) z komentarzami dla układu „1992”. TAB jest formatem plików tworzonych przez program MapInfo.

Weryfikację zakresu pokrycia obszaru kraju arkuszami mapy sozologicznej, umożliwia serwis geoportal.gov.pl. W ramach kompozycji ‘Pobierz dane’, wśród warstw ‘Zawartość mapy’ dostępne są ‘Skorowidze’ również ‘Opracowań tematycznych’. W ramach dostępnych w czgik’u skal i układów, oznaczone zostały kolorystycznie arkusze opracowane, a ‘wyszarzone’ te, które opracowane nie są. Szczegółowe informacje o opracowanym arkuszu (godło, aktualność, format) można uzyskać klikając w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’ .
Dostępne (na wniosek) mapy sozologiczne to opracowania w skali 1:50 000:
- w układzie „1942”;
- w układzie „1992”.
Mapy w postaci rastrowej udostępniane są jako tiff lub geotiff z dołączonym jako pdf plikiem komentarza.
Mapa administracyjna Polski przedstawia granice administracyjne województw, powiatów i miast na prawach powiatów, granice gmin, granice miast w obrębie gmin oraz granice dzielnic Warszawy. W 2011 r., na zlecenie GUGiK’u, została opracowana mapa podziału administracyjnego w skali 1:500 000. Mapę opracowano w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krugera z południkiem osiowym 19° długości geograficznej wschodniej i w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „1992”. Postać cyfrowa mapy udostępniana jest (na wniosek) w formacie:
- rastrowym – pdf,
- wektorowym – PostScript (.eps) w wariancie, gdzie czcionka zamieniana jest na krzywe z podziałem na warstwy, i bez zamiany czcionki na krzywe z podziałem na warstwy.
W 2022 r. w ramach prac własnych GUGiK’u została opracowana nowa wersja mapy i od tego czasu rokrocznie jest aktualizowana i włączana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
W serwisie geoportal.gov.pl, w kompozycji ‘Pobierz dane’, wśród warstw ‘Zawartość mapy’, dostępne są ‘Skorowidze’, gdzie w grupie ‘Opracowania tematyczne’ umieszczone zostały informacje o opracowanych dotychczas mapach administracyjnych kraju. Szczegółowe informacje (aktualność, format) można uzyskać klikając w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’
.
Opracowanie (w pełnej rozdzielczości) dostępne jest (na wniosek) w formacie rastrowym (jako tiff i geotiff) w rozmiarze odpowiadającym mapie ściennej o oknie treści mapy wielkości 131 x 140 cm. Miniatura (plik o zmniejszonej rozdzielczości) jest dostępna na stronie internetowej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii wyłącznie do celów poglądowych. Serwis geoportal.gov.pl umożliwia przeglądanie rastrowej mapy administracyjnej Polski z różnych lat, przez usługę przeglądania WMTS (adres na stronie geoportal.gov.pl).

Mapa krajobrazowa Polski przedstawia granice administracyjne, osadnictwo, sieć dróg, linie kolejowe, morskie trasy promowe, hydrografię, granice parków narodowych i krajobrazowych, cieniowanie, przełęcze, skały, jaskinie, porty lotnicze, porty morskie, węzły na autostradach i drogach krajowych dwujezdniowych, nazewnictwo, obszary leśne, puszcze, wyspy, półwyspy, przylądki, punkty wysokościowe, przejścia graniczne.
W 2011 r., na zlecenie GUGiK’u, została opracowana mapa krajobrazowa w skali 1:500 000. Mapa została opracowana w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych „1992”, w odwzorowaniu walcowym poprzecznym równokątnym Gaussa-Krügera z południkiem osiowym 19° długości geograficznej wschodniej.
Postać cyfrowa mapy udostępniana jest (na wniosek) w formacie:
- rastrowym – pdf,
- wektorowym – PostScript (.eps) w wariancie gdzie czcionka zamieniana jest na krzywe z podziałem na warstwy, i bez zamiany czcionki na krzywe z podziałem na warstwy.

Mapa pokrycia terenu Polski przedstawia granice państwa, województw, morza terytorialnego), sieć osadniczą wraz z nazewnictwem, główne kategorie pokrycia terenu związane z fizycznym i biologicznym użytkowaniem powierzchni kraju, tj. tereny antropogeniczne, tereny rolne, lasy, obszary podmokłe, itd., sieć hydrograficzną, sieć szlaków drogowych i kolejowych, parki narodowe i krajobrazowe, wybrane punkty wysokościowe, przełęcze, jaskinie, skały, oraz rzeźbę terenu w oparciu numeryczny model terenu (metoda cieniowania).
W 2022 r., na zlecenie GUGiK’u, została opracowana mapa pokrycia terenu w skali 1:500 000. Mapa została opracowana w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych PL-LCC na elipsoidzie odniesienia GRS80 według teorii stożkowego równokątnego odwzorowania Lamberta, z modyfikacją parametru – długość geodezyjna początku układu współrzędnych z 100E na 190E. Od tego czasu, mapa aktualizowana jest co roku w ramach prac własnych Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii i podlega włączeniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Opracowanie (w pełnej rozdzielczości) udostępniane jest jako raster w formatach tiff, geotiff i pdf na podstawie odpowiedniego wniosku. Miniatura (plik o zmniejszonej rozdzielczości) jest dostępna na stronie internetowej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii wyłącznie do celów poglądowych. Mapa pokrycia terenu jest dostępna również jako usługa przeglądania WMTS (adres usługi w serwisie geoportal.gov.pl).

W serwisie geoportal.gov.pl, w kompozycji ‘Pobierz dane’, wśród warstw ‘Zawartość mapy’, dostępne są ‘Skorowidze’, gdzie w grupie ‘Opracowania tematyczne’ dostępne są informacje o opracowanych dotychczas mapach krajobrazowych i pokrycia terenu kraju. Szczegółowe informacje (aktualność, format) można uzyskać klikając w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’
.
Mapa glebowo-rolnicza przedstawia przestrzenną zmienność siedliska glebowego oraz zawiera informacje dotyczące ważniejszych właściwości fizycznych i przydatności rolniczej gleby. W centralnej części zasobu geodezyjnego i kartograficznego znajdują się mapy glebowo-rolnicze opracowane w skali 1:5000 w formie wektorowej (format gml),
w układzie PL–1992 (EPSG: 2180). Są wynikiem prac własnych lub zleconych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii i prowadzonych w oparciu o dane pozyskane z wojewódzkich i powiatowych ośrodków dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.
W serwisie geoportal.gov.pl dostępne są usługi (WMS i WMTS) przeglądania treści opracowanych map glebowo-rolniczych prezentujące kontury glebowe (widoczne we wszystkich skalach mapy) oraz odkrywki glebowe (widoczne w skalach większych niż 1:50 000).

W serwisie udostępniona jest również kompozycja mapowa ‘Rolnictwo’, która ułatwia dostęp do kluczowych informacji związanych z rolnictwem. Umożliwia ona identyfikację wskazanego wydzielenia i uzyskanie kompletnej informacji z mapy glebowo-rolniczej o konturach i odkrywkach glebowych.




Mapy glebowo-rolnicze w postaci wektorowej udostępniane są odpłatnie, po złożeniu stosownego wniosku, w formacie GML zgodnym z najnowszym schematem aplikacyjnym dostępnym w portalu interoperacyjności
https://epuap.gov.pl/wps/portal/strefa-urzednika/inne-systemy/pi (należy wybrać ’Obiekty interoperacyjności’ i zastosować filtr wpisując słowa kluczowe np. „mapa gleb”).

Dane te udostępniane są jako paczki obejmujące obszar całego województwa, w granicach którego znajduje się wybrane miejsce.
Ponadto w CZGiK dla części obszaru kraju dostępne są również formaty rastrowe (TIFF) udostępniane w postaci cyfrowej w formie skanów map (skalibrowanych w układach PL – 1992 lub PL – 2000, lub nieskalibrowanych). Dodatkowo dla niektórych województw dostępne są analizy glebowe w formacie tiff lub xls.


W przypadku rastrów, udostępniany jest arkusz lub arkusze, zapewniające pokrycie obszaru określonego we wniosku (jeśli opracowanie istnieje). W zależności od powierzchni, obręb jest przedstawiony na jednym lub kilku arkuszach mapy glebowo-rolniczej.
Mapa Geomorfologiczna Polski – jest opracowaniem kartograficznym przedstawiającym w skalach przeglądowych formy rzeźby i genezę powierzchni ziemi oraz informacje o zmianach jej uksztaltowania (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 2011 r. w sprawie rodzajów kartograficznych opracowań tematycznych i specjalnych).
W 2013 roku, dla wybranych obszarów Polski, zostały opracowane cyfrowe mapy geomorfologiczne w skalach 1:100 000 i 1:500 000 w układzie współrzędnych płaskich, prostokątnych PL-1992, w wersji polskiej i polsko-angielskiej.
Zakres opracowania oraz informacje dotyczące formatów dostępnych opracowań można znaleźć w serwisie geoportal.gov.pl – w ‘Pobierz dane’ w grupie warstw ‘Zawartość mapy ‘, następnie ‘Skorowidze’, wśród ‘Opracowań tematycznych’, po rozwinięciu pozycji ‘Mapy geomorfologiczne’.

Bardziej szczegółowych informacji o wybranym arkuszu dostarcza ‘okienko’, które wyświetli się po kliknięciu w wybrane miejsce przy ‘wciśniętej’ ikonce ‘Identyfikacja’
.

Treść tematyczna cyfrowej mapy geomorfologicznej Polski, w obu skalach, składa się z treści tematycznych oraz podkładowych. Treść tematyczną stanowią morfogenetyczne formy powierzchni ziemi i są to formy endogeniczne, denudacyjne, peryglacjalne, glacjalne, fluwialne, krasowe, eoliczne, litoralne i limniczne, organogeniczne oraz antropogeniczne. Jako treść podkładowa zostały wykorzystane dane numerycznego modelu terenu, dane pochodzące z baz danych obiektów topograficznych, Państwowego Rejestru Granic oraz Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych.


Mapy geomorfologiczne zgromadzone w centralnej części państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego udostępniane są (po złożeniu stosownego wniosku) w postaci:
- plików shp, gml (geometria z atrybutami);
- wektorowego obrazu kartograficznego w formacie lyr (dla każdego arkusza opracowany jest plik projektowy mxd z wizualizacją mapy);
- rastrowej w formatach tiff, jpg oraz pdf.
Mapy specjalne
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 2011 r. w sprawie rodzajów kartograficznych opracowań tematycznych i specjalnych, Główny Geodeta Kraju wykonuje i udostępnia również opracowania specjalne w postaci map tyflologicznych, przeznaczonych dla niewidomych i słabowidzących.
„Atlas geograficzny Polski” dla niewidomych i słabowidzących stanowi kompleksowe opracowanie tyflologiczne obejmujące zagadnienia ogólnogeograficzne i tematyczne z obszaru Polski.
Pierwsze wydanie (2004 r.) stanowi 25 plansz mapowych pogrupowanych w 3 bloki tematyczne:
• plansza podstawowa (granice kraju, wybrane miasta i rzeki);


• dział I – ogólna charakterystyka środowiska przyrodniczego (7 plansz), obejmuje zagadnienia: krainy geograficzne, tektonika, utwory powierzchniowe, gleby, temperatury stycznia, temperatury lipca, opady atmosferyczne, okres wegetacyjny, wody, ochrona przyrody oraz degradacja środowiska;
• dział II – zagadnienia społeczno-gospodarcze (13 plansz), obejmuje: podział administracyjny, miasta, gęstość zaludnienia, użytkowanie ziemi, rolnictwo, wydobycie surowców, elektrownie
i rafinerie, huty metali, przemysł elektromaszynowy, przemysł chemiczny, przemysł włókienniczy, mineralny, spożywczy, drewno-papierniczy, ośrodki i okręgi przemysłowe, drogi, koleje i turystyka;
• dział III – kraj w szerszym kontekście geograficznym i politycznym (4 plansze), obejmuje tematy: Europa Środkowa, Polska przed i po II wojnie światowej, Morze Bałtyckie, Unia Europejska.



Atlas został wykonany w technologii papieru puchnącego (zwanego mikrokapsułkowym, pęczniejącym, eksplozyjnym) – wydruk mapy w drukarce laserowej z zastosowaniem pełnej kolorystyki (elementy, które mają zostać uwypuklone muszą być wykonane w odpowiednich parametrach czerni lub odcieniach szarości) i uwypuklenie (pod wpływem wysokiej temperatury) warstwy reliefowej w termouwypuklarce.



Rysunek 41, 41a. Przykład map w wersji do druku i wytłoczenia w technologii termoformowania

Pliki cyfrowe są dostępne zarówno w postaci wektorowej (cdr), jak i w postaci rastrowej (pdf, tiff, jpg).
Pliki, przygotowane w wersji do druku w technologii papieru puchnącego, można wykorzystać do samodzielnego druku i uwypuklenia (zgodnie z dołączonymi do opracowania objaśnieniami i instrukcjami).
„Plan Warszawy” dla niewidomych i słabowidzących – atlas (opracowany w technologii druku na papierze puchnącym), który tworzy 8 plansz:
I – Podział administracyjny (granice poszczególnych dzielnic, zasięg poszczególnych arkuszy planu miasta);
II – Komunikacja (drogi krajowe i wojewódzkie na terenie Warszawy, będące ważnymi szlakami komunikacyjnymi w obrębie miasta, kierunki, do których prowadzą: miejscowości leżące w obrębie aglomeracji warszawskiej oraz inne duże miasta na terenie kraju, najważniejsze dworce (kolejowe i autobusowe), lotnisko, linia metra);


III – Legenda;
V-VII – Plan Warszawy w skali 1:25 000;
VIII – Centrum – fragment arkusza z centrum miasta powiększony do skali 1:10 000.
„Atlas geograficzny Europy” dla niewidomych i słabowidzących – (opracowany w technologii druku na papierze puchnącym) składa się łącznie z 46 plansz formatu A3 pogrupowanych w trzy działy tematyczne.
Dział I przedstawia położenie kontynentu europejskiego na kuli ziemskiej (plansze: siatka kartograficzna, mapa świata oraz mapa Europy z fragmentami sąsiadujących z nią kontynentów).
Dział II przedstawia Europę w ujęciach tematycznych (map: ogólna kontynentu – z zaznaczoną linią brzegową, głównymi rzekami oraz siatką kartograficzną, ukształtowania terenu, hydrograficzna, podziału politycznego, osadnictwa).


Dział III składa się z 35 plansz stanowiących przegląd 19 regionów Europy (większość jest pokazana na dwóch mapach: ogólnej, gdzie pokazane są rzeki, jeziora, główne miasta i krainy oraz rzeźby terenu, gdzie pokazane są obszary położone powyżej 200 m n.p.m., przebieg najważniejszych pasm górskich, najwyższe szczyty oraz elementy charakterystyczne dla geografii danego regionu, np. zespoły jezior, tereny bagienne czy urozmaicona linia brzegową).
„Atlas geograficzny świata” dla niewidomych i słabowidzących – ma postać luźnych plansz (formatu A3) przechowywanych w teczce. Atlas składa się 38 map podzielonych na dwie części tematyczne stanowiące tomy atlasu. Dodatkowo atlas opatrzony jest załącznikiem CD zawierającym opisy wszystkich map, metodykę ich czytania oraz inne informacje przydatne dla użytkowników.
Część pierwsza Atlasu jest poświęcona zagadnieniom przyrodniczym oraz społeczno-gospodarczym 1 plansz przedstawia problematykę społeczno-gospodarczą).


Rysunek 45a, 45b. Mapa Klimat – opady roczne z „Atlasu geograficznego świata” dla niewidomych i słabowidzących
Część druga to przegląd regionów – 15 map (w skalach od 1:10 000 000 do 1:40 000 000) przedstawiających rzeźbę terenu oraz podział polityczny kontynentów.
Wydane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii opracowania dla osób niewidomych i słabowidzących, w postaci cyfrowej, są dostępne bezpłatnie i do dowolnego wykorzystania.
Pobieranie jest możliwe poprzez serwis geoportal.gov.pl, – ‘Pobierz dane’, wśród warstw ‘Zawartość mapy’, sekcja ‘Dane do pobrania’, grupa warstw ‘Topografia’, podgrupa ‘Opracowania tyflologiczne’.
Po włączeniu wymienionej warstwy i kliknięciu w dowolnym miejscu na obszarze Polski, dostępne do pobrania są mapy tyflologiczne Atlasu świata, Europy, Polski (zarówno wydanie z 2004, jak i z 2020 r.) i Warszawy, w formie cyfrowej.


Udostępnianie map w postaci analogowej, odbywa się na podstawie wniosku o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego lub poprzez Portal PZGiK.
Dostępność usług przeglądania map
Mapy topograficzne, ogólnogeograficzne, tematyczne i specjalne (tyflologiczne) można przeglądać z wykorzystaniem usług WMS i WMTS, które standardowo podłączone są w serwisie geoportal.gov.pl. Usługi można także podłączyć w dowolnym oprogramowaniu, które potrafi takie standardy wykorzystywać (np. QGIS).
Informacje o wszystkich usługach prezentujących mapy topograficzne, ogólnogeograficzne, tematyczne i specjalne (tyflologiczne), prowadzonych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii można znaleźć w menu głównym serwisu geoportal.gov.pl w pozycji ‘Usługi’ w grupie ‘Usługi przeglądania WMS i WMTS”.

Szczegółowy zasięg dostępnych opracowań w podziale na rodzaj, skalę, układ współrzędnych można zweryfikować w serwisie geoportal.gov.pl wśród warstw ‘Zawartość mapy’, w sekcji ‘Skorowidze’.

Skorowidze materiałów centralnego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, dostępne są również jako usługi przeglądania WMS i WMTS (grupa ‘Skorowidze map’ wśród ‘Usług przeglądania WMS i WMTS’ na stronie geoportal.gov.pl).
Wizualizacje kartograficzne bazy danych obiektów topograficznych BDOT10k
Na mocy art. 7a ust. 2 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Główny Geodeta Kraju oraz Minister Obrony Narodowej współdziałają przy realizacji zadań w zakresie geodezji i kartografii mających znaczenie dla obronności państwa, w tym przy tworzeniu standardowych opracowań kartograficznych. W ramach tej współpracy, w 2022 r. zostały rozpoczęte prace nad opracowywaniem narzędzi do automatycznej produkcji standardowych opracowań kartograficznych w skalach:
1:10 000 oraz 1:25 000. W kolejnych latach, w ramach prac własnych Główny Urząd Geodezji i Kartografii podjął działania zmierzające do automatyzacji generowania wizualizacji kartograficznych bazy danych obiektów topograficznych BDOT10k w skalach mniejszych (w 2023 r. – w skali 1:50 000, w 2024 r. – w skali 1:100 000).
Kontynuacja prac (kolejne iteracje) realizowanych w ramach działań własnych urzędu, ma na celu publikację oraz dostarczenie aktualnych informacji topograficznych. Narzędzia do automatycznego generowania map, są stale udoskonalane, w drodze poszukiwania najlepszych sposobów rozwiązywania napotykanych trudności, w celu stworzenia najwyższej jakości opracowań odpowiadających potrzebom użytkowników. Każda kolejna iteracja jest krokiem przybliżającym do osiągnięcia tego celu.
Choć na obecnym etapie wizualizacje kartograficzne nie stanowią mapy topograficznej w rozumieniu art. 4 ust. 1e pkt 3 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, celem prac pozostaje udoskonalanie narzędzi tak aby tworzone automatycznie standardowe opracowania kartograficzne mogły być bezpośrednio włączane do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w postaci spełniających wymogi prawne map topograficznych, stanowiących aktualne (aktualność skorelowana z danymi źródłowymi) i jednolite opracowanie dla całego kraju (automatyzacja procesu produkcji – obniżenie kosztów).
Wizualizacje są generowanie przy użyciu oprogramowania: QGIS, FME firmy Safe Software, ArcGis firmy ESRI na podstawie aktualnych danych dostępnych w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym tj. Bazy Danych Obiektów Topograficznych BDOT10k oraz Numerycznego Modelu Terenu, Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych PRNG, Państwowy Rejestr Granic PRG.
Aktualnie generowane wizualizacje kartograficzne Bazy Danych Obiektów Topograficznych w skali 1:10 000, 1:25000, 1:50000 i 1:100000 można pobrać bezpośrednio ze strony geoportal.gov.pl wybierając warstwę ‘Wizualizacja kartograficzna BDOT10k’, w grupie warstw ‘Topografia’ wśród warstw ‘Zawartość mapy’, ‘Dane do pobrania’. Opcja ‘Pobierz plik PDF’ oraz ‘Pobierz plik GeoTIFF’ pojawia się
w wyniku wybrania arkusza i kliknięcia w jego obszar w oknie mapy.

Przykładowe wizualizacje kartograficzne (obszaru Warszawy) bazy danych obiektów topograficznych BDOT10k w dostępnych skalach zamieszczono poniżej.



